اهل سنت

زمينه هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي تکوين امپراطوري عثماني

-(0 Body) 
زمينه هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي تکوين امپراطوري عثماني
Visitor 395
Category: پايان نامه هاي طلاب اهل سنت

روز يکشنبه (25 اسفند) سال 1392 آقاي حاج ملا قادر قادري از پايان نامه سطح سه خود با موضوع «زمينه‌هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي تكوين امپراتوري عثماني» دفاع کرد و با راهنمايي آقاي دكتر سيدابوالفضل رضوي و مشاورت استاد بهرام كريمي تهيه و با داوري دكتر شيخ نوري دفاع و اين پايان نامه با درجه عالي پذيرفته شد.

موضوع پايان نامه ؛ زمينه هاي سياسي و اقتصادي و اعتقادي و اجتماعي تکوين و شکل گيري امپراطوري عثماني است و قبل از شروع به اصل مطلب با اجازه اساتيد ، علت انتخاب تاريخ را بجاي تفسير و اصول فقه و علم کلام و عرفان اسلامي را در چند جمله به عرض ميرسانم :

به نظر اينجانب تاريخ فيلم زندگي افراد جامعه است و نشان دهنده آداب و فرهنگ و اعمال خوب و غيرپسند افراد است.

تاريخ براي نسل‌هاي آينده منشأ درس و عبرت و بازگوکننده سجايا و احساسات اقوام پيشين است و همچنين شناسنامه قوم و عشيره و تبار است. از هيرودوت مورخ يوناني پرسيدند چرا تاريخ مي‌نويسيد؟ گفت: «لکيلا يَطمِس الزمانُ اَعمالَ الرِجالِ» تا پاک و محو نکند گذشت زمان عملکرد مردان و تا توفيقات افراد فراموش نشود در همين راستا است خداوند متعال قسمتي از آيات قرآن کريم را تاريخ و قصه قرار داده است.

عليهذا و به نظر اينجانب شناخت از اسلام و زندگي مسلمين و درک بيشتر مقاصد شريعت ، لازمه‌اش شناخت تاريخ است و تا از تاريخ اطلاع نداشته و آرشيوي از تاريخ همراه ما نباشد سخن گفتن از اسلام و تبليغ آن و معرفي مردان سازنده تاريخ ، مشکل است زيرا 90 درصد آئين اسلام منقولات است و درک و فهم منقولات بدون تاريخ ميسور نيست.

با توجه به ضيق وقت و محدوديت زمان و وسعت موضوع مجبورم مطلب خويش را در دقايقي چند و به صورت اختصار و قلٌ و دلَ عرض کنم.

بحث من در خصوص حيات يک عشيره ترک نژاد مهاجر است به نام عثماني که جبر تاريخ و ظلم حاکمان زمان و تأمين معيشت آنان را از شرق آسيا به جنوب غربي آسيا کشاند.

ابتدا دامدار و چادرنشين و با بافت عشيره‌اي زندگي مي‌کردند سپس اميرنشين و کاخ نشين و صاحب قدرت و امپراطور و حاکم در سه قاره آسيا و اروپا و آفريقا شدند و بيش از 6 قرن در صحنه سياست و حکومت حضور داشته‌اند.

طبيعي است از خيمه به قصر و از اميرنشيني به امپراطوري رسيدن عوامل خاصي در اين تحويل و تحول مؤثر بوده‌اند لذا لازم است به عوامل مؤثر اين ارتقا از نظر جغرافياي تاريخي و سياسي و اقتصادي و اجتماعي و عقيدتي اشاره‌اي داشته باشم.

سرزمين آناتولي يا روم شرقي از دوران  باستان محل تلاقي اقوام و برخورد آرا و انديشه هاي مختلف و متنوع بوده و از قرن پنچم هجري مسلمانان وارد آناتولي شدند و هر روز به خاطر وجود ظرفيتها و امتيازاتي از جمله شرايط جغرافيايي واقتصادي مردمان مختلفي به اين منطقه سرازير شدند.

پژوهش ذيل اشاره و بررسي وضعيت اقليم جغرافيايي و آناتولي و زمينه هاي سياسي و اقتصادي و اعتقادي و اجتماعي موثر در شکل گيري امپراطوري عثماني است درباره پيشينه و سابقه کار بايد عرض کنم در اين باره قبلا کتابهايي به زبانهاي فارسي و عربي و لاتين نگارش شده است ؛ از جمله تاريخ سلجوقيان تاليف محمد شَکَر و کتاب عثماني و خاورميانه جناب دکتر شيخ نوري و تاريخ امپراطوري عثماني تاليف هامر پور گشتال و الدوله العليه العثمانيه امير شکيب ارسلان و کتاب الدوله العثمانيه دکتور الصلابي و تاريخ عثماني اسماعيل حقي و غيره.

با احترام ويژه به اين بزرگواران و سابقين خود ، نظر به اينکه امر کمتر به زمينه هاي شکل گيري امپراطوري عثماني پرداخته شده لذا اختصاصاً و هر چند اجمالاً اينجانب اين موضوع را مورد توجه قرار داده و اميدوارم در پر کردن خلا مورد اشاره موثر واقع و به عنوان پايان نامه مورد توجه قرار گيرد:.

اهداف کار ما عبارت از

1- تلاش در جهت روشن کردن گوشه اي از تاريخ جهان اسلام با تکيه بر مطالعه و ممارسه تاريخ امپراطوري عثماني 

2- بررسي روند تکوين و تحول قدرت عثماني به عنوان يکي از قدرتمندترين دولتهاي اسلامي در سه قاره آسيا، اروپا و آفريقا

مطالعه موضوع با يک چهارچوبه خاص و رويکرد علمي  

اين رساله در 7 فصل تنظيم شده است.

فصل اول ،کليات

درفصل اول مقدمه و کليات طرح تحقيق بود که بدان بصورت اختصار اشاره گرديد و نياز به تکرار نيست.

فصل دوم

جغرافياي تاريخي و اقتصادي اناتولي در دوران اسلامي

در بخش جغرافياي تاريخي آمده است آناتولي يا ترکيه امروزي جزو سرزمين‌هاي قديمي چون ايران و چين و مصر بوده است و به زادگاه تمدن يونان معروف و همواره با جنگ و نزاع همسايگان و قدرتهاي توسعه طلب و حريص تاريخ روبرو بوده است يونان در قرن هفتم (ق.م) برآسياي صغير مسلط و همسايه ساسانيان شدند جنگ ايرانيان با روم و غلبه ايران بر روم که در سوره مبارکه روم آمده است بعد از همسايگي يونانيان و مزاحمتهاي مرزي آنان پيش آمده و سپس اسکندر مقدوني بر منطقه مسلط و آنگاه آناتولي به دو منطقه روم غربي و شرقي تقسيم شد و پايتخت روم شرقي که مورد بحث ماست قسطنطنيه شد و در بخش جغرافياي سياسي به زندگي در مرزها و شرايط خاصي که اميرنشينها داشتند و نتيجه آن ظهور قدرتي چون عثماني در بين اين اميرنشينها و توفيق و سلطه عثمانيها بر ساير اميرنشينها مورد نظر قرار گرفته است.

فصل سوم

 قدرت گيري سياسي عثماني‌ها

قبل از عثماني ها سکاها و هون‌ها از اقوام ترکمان به اضافه روميان بيزانس در آناتولي زندگي مي‌کردند و در دوران عباسي جمعي از اتراک و غيره به آناتولي رفتند. در قرن 5 ترکان سلجوقي به آناتولي هجوم بردند (سلاجقه يا آل سلجوقي منسوب‌اند به سلجوق بن دقاق در اواخر قرن پنجم (11 ميلادي) و تا قرن هشتم هجري در قسمت‌هايي از آسياي صغير فرمانروائي کردند و آلپ ارسلان بعد از حادثه ملازگرد ، قونيه را پايتخت خود قرار داد. ورود سلاجقه به آناتولي بزرگترين اثر سياسي و فرهنگي را در منطقه داشته است و از حيث حيات سياسي آناتولي قبل از ورود سلاجقه فيمابين مسلمانان و بيزانس‌ها چندبار جنگ و درگيري پيش آمد و قسمتي از آناتولي در حدود سال‌هاي 323 هجري تحت سلطه مسلمانان قرار گرفت و دو سال بعد بيزانسيها اکثر مناطق را پس گرفتند و حدود و قدرت خود را به طرسوس و دياربکر و حلب رساندند. سلاجقه بيش از 3 قرن در آسياي صغير و آناتولي حکومت کردند و سپس دچار بحران داخلي شدند و با مرگ زودرس سرسلسله سلاجقه کيقباد و نبود سلطاني قوي، منطقه تحت سلطه سلاجقه با بحران مواجه شد. در دوران سلاجقه و مغول در آناتولي اميرنشين‌هايي چون قرامان و اشرف و بني حميد، و آل منتشا و شاخه انتاکيه بني حميد و گرميان و آيدينيان و حکام قراسي و صاروخان و اميرنشين عثماني در آناتولي هر يک در منطقه حکومتي شدند. نکته اي که در اينجا لازم است بدان اشاره شود شيوه قدرت گيري و تسلط بر ساير اميرنشينهاي منطقه است و در ادامه به طور اختصاصي تر وارد مباحث سلسله عثماني و بحث تبار شناسي و ورود آنها به دايره قدرت پرداخته شده است.

فصل چهارم

حيات آناتولي و زيست اقوام ترک

در اين فصل به حيات آناتولي و زيست اقوام ترک و بيزانس اشاره رفته است که چگونه ترکان مسلمان با کشيشان ارتدوکس با توافق و تعامل زيسته‌اند و چگونه سلجوقيان با دادن زمين به بردگان و با تواضع و تسامح توانستند مسيحيان بيزانس را جذب کنند و بيش از حد به دراويش و اهل طريق و باباها و مشايخ و بزرگان صوفيه احترام و مساعدت کردند و سه اصل اسلام و آزادي و توجه به معيشت مردم يکي از عوامل قوي در گسترش قدرت عثماني و اسلام در آناتولي گرديد و همچنين در اين فصل جواب مخالفين جهاد و غزا را ميخوانيم که مخالفان، جهاد را تهاجم و ويراني مي دانستند ولي به عقيده ما مسلمانان جهاد وسيله ايست جهت دعوت به دين و رساندن پيام الهي به بشر غافل و عامل احياء غيرت و عظمت اسلام.

قابل ذکر است ترک‌ها در مرحله ورود به آناتولي در بين آنها فکر دشمني دين قديم عثماني‌ها کم و بيش وجود داشت ولي در نهايت همگي تسليم اسلام و مذهب فقهي امام ابوحنيفه شدند و مدارس و مساجد و خانقاه ساخته و به زندگي و معيشت مردم توجه کردند. و ساير اديان در زير سلطه ترک عثماني و سلاجقه آزاد بودند وجود اختلاف بين مسيحيان ارتدوکس و کاتوليک زمينه ديگري شد براي رشد اسلام در دوره عثمان و اورخان دراويش و مشايخ مورد توجه زيادي قرار گرفتند. مدارس و مساجد و کاروانسرا و زاويه‌نشيني را تقويت کردند. صوفيه، واخيان و نقشبنديه و بکتاشيه و سعديه و قزلباش و قدريه و پيروان شيخ صفي الدين همه و همه در آناتولي نسبتاً آزاد بودند.

فصل پنجم

زمينه هاي اجتماعي در قدرت گيري عثماني

فصل پنجم در خصوص زمينه‌هاي اقتصادي قدرت گيري عثماني است. آناتولي بعد از ورود سلجوقيان و با ايجاد ارتباط بين شرق و غرب بخصوص در قرن 13 به شاهراه تجاري شرق و غرب تبديل شد و در دوره عثماني ها، زمينهاي فئودال‌ها و مجهول المالک بين بردگان تقسيم گرديد. و اميرنشين ها هر يک به شيوه خاصي، فعاليت اقتصادي انجام ميدادند.

بهبود بخشيدن به وضع کشاورزي و دامداري ايجاد ارتباط بين تجار و کاروانهاي چين و ايران و غرب در وضع اقتصادي آناتولي موثر بودند. اقتصاد در زمان اورخان و مراد باعث توسعه هر چه بيشتر سلطه عثماني شد.

در دوره عثماني بازرگاني رونق خاصي يافت و در آناتولي نظام فئودالي کم رنگي با پرداخت جزيه موجوديت خود را حفظ کرد. فعاليتهاي اقتصادي اميرنشينهاي آناتولي بصورت کلي از مباحث جديد است که بيان گرديده و اقدامات عثمانيها در بهره گيري از شرايط پيش آمده از نکات مورد اشاره اين فصل است.

فصل ششم

امپراطوري عثماني در اوج قدرت

در ابتدا بافت قوميتي جمعيتي آناتولي و ورود ترکان بعد از حادثه ملازگرد و شرايطي که پيش آمد مورد اشاره قرار خواهد گرفت و خاطر نشان خواهد شد که چگونه با ورود اين عناصر به اين منطقه وضعيت اجتماعي و فرهنگي دگرگون شد و يک شکل جديدي در نظام اجتماعي به وجود آمد. سرزمين آناتولي که از قرن 11 ميلادي به نام ترکيه نامگذاري شد از حيث جمعيت و زاد و بوم مرکب از اقوام مختلف بود و همين تنوع نژادي و زباني در حفظ آناتولي نقش مهمي داشت به شيوه‌اي که مکان تلاقي فرهنگ ها و زبان ها و قوميت‌هاي مختلف شد البته ساخت و بافت حکومت عثماني که سلطان در راس آن قرار داشت و به نام دين و خليفه مسلمانان مطرح و مورد اطاعت بودند در توسعه و پيشرفت و ايجاد وحدت اثر مهمي داشت. تسامح عثمانيها باعث شد خارجي‌ها که از طريق ايتاليا به ترکيه و ايران و شرق آسيا رفت و آمد داشتند آزاد بودند. در دوره عثماني غازيان جهادي تشويق ميشدند، گردشگران آزاد بودند، تاسيس مساجد و مدارس و انکشاف علم رونق يافت، عالمان دين تشويق مي‌شدند و اصحاب قلم و اهل فرهنگ و هنر مورد تشويق قرار مي‌گرفتند، تشکيل مجالس مناظره بين مسلمانان و رهبران ساير اديان به خصوص مسيحيان مرسوم شد بعضي از کليساها به مسجد تبديل شدند. يک نظام اجتماعي قوي در جامعه به وجود امد و در ادامه ساختار اجتماعي عثمانيها بعد از قدرتگيري مورد بررسي قرار گرفته است.

فصل هفتم

در اين فصل موضوع امپراطوري عثماني در اوج قدرت (از عثمان تا سليمان) مورد بررسي قرار گرفته است

در اين فصل به حيات و سياست و قدرت 10 سلطان از سلاطين عثماني اشاره رفته از جمله 1- عثمان 2- اورخان 3- مراد اول 4- بايزيد اول 5- محمد اول 6- مراد دوم 7- سلطان محمد فاتح (محمد دوم) 8- بايزيد دوم 9- سليم اول 10- سلطان سليمان قانوني. عثمان موسس عثماني‌ها، با تدين و مديرتش و اورخان با توسعه اداري و بلند نظريش و بايزيد و محمد فاتح و سليم و سليمان قانوني با سياست و درايت و شجاعت خود در تشکيل امپراطوري قوي عثماني موثر و بازيگر اول بوده‌اند و جمعاً عثماني‌ها بيش از 6 قرن حاکميت و قدرت در 3 قاره آسيا اروپا و آفريقا را در دست داشته‌اند و 35 نفر از سلسله عثماني ؛ از عثمان تا رشاد حکومت کرده‌اند و اگر با ديده انصاف بنگريم اين سلسله در ظاهر به اسلام رونق دادند. و در برابر قدرتهاي مخالف اسلام خاري در چشم دشمن صليبي و مسيحي شدند. اگر چه مشکلات و اشتباهاتي زيادي در شيوه حکومت داري و رسيدن به حاکميت وجود داشته است ؛ معهذا « تِلک قَدٌ خَلَتٌ له ما کَسَبَت ولکُم ما کَسَبَتُم و لا تُسئِلون عَمّا کانو يُفعلَمون »

Add Comments
Name:
Email:  
User Comments:
SecurityCode: Captcha ImageChange Image