اهل سنت

اسباب اختلاف مفسرين در مجمع البيان و کشاف

-(0 Body) 
اسباب اختلاف مفسرين در مجمع البيان و کشاف
Visitor 186
Category: پايان نامه هاي طلاب اهل سنت

بر اساس مصوبه ي شوراي برنامه‌‌ريزي مدارس علوم ديني اهل سنت نشست دفاع از پايان نامه ي آقاي ايوب قائدي با عنوان «اسباب اختلاف مفسرين در مجمع البيان و کشاف» در تاريخ 1393/9/19 با حضور هيئت داوران، جناب آقاي شيخ عبدالعزيز قاضي زاده (استاد راهنما)، دکتر عبدالکريم بي آزار شيرازي (استاد مشاور)، و حجه الاسلام حاج آقا محمدحسن نجفي راد (استاد داور) و با حضور نماينده معاونت آموزش و پرورش دبيرخانه، جناب آقاي دکتر مظاهر حامي کارگر در محل معاونت آموزش و پرورش دبيرخانه شوراي برنامه‌‌ريزي مدارس علوم ديني اهل سنت برگزار گرديد و بر اساس کيفيت پايان نامه، ارائه دفاعيه و نحوه پاسخ به سوالات، اين پايان نامه با نمره هجده و درجه عالي پذيرفته شد.

اين تحقيق با هدف بررسي اسباب اختلاف دو مفسر، زمخشري معتزلي و طبرسي امامي و مقايسه تطبيقي اقوال آنها با يکديگر در يک مقدمه و چهار فصل و هر فصل شامل چند مبحث و يک نتيجه گيري تنظيم و تحرير شده است.

فصل اول مربوط به مفاهيم کلي تحقيق است که چهار مبحث را در بر مي‌‌گيرد، معناي لغوي و اصطلاحي اسباب، اختلاف و تفسير، پيشينه ي اختلاف در تفسير، شرح حال زمخشري و روش تفسيري و شرح حال طبرسي و روش تفسيري وي از مباحث اين فصل است.

فصل دوم نيز شامل سه مبحث است؛ مذهب فقهي دو مفسر و تأثير آن در اختلاف، مذهب عقيدتي و کلامي دو مفسر و تأثير آن در اختلاف، محيط و خاستگاه دو مفسر و اثر آن در اختلاف.

فصل سوم با عنوان اختلاف به سبب دلالت نصوص چهار مبحث دارد؛ عموم و خصوص، حقيقت و مجاز، اجمال و مطلق و مقيد از مباحث اين فصل است.

فصل چهارم شامل ديگر اختلافات است که در چهار مبحث تنظيم شده است، اختلاف قراءت، حديث و روايات اسلامي، اسرائيليات و نسخ هر کدام از مباحث اين فصل است، در پايان نيز نتيجه گيري از مباحث بررسي شده بيان مي‌‌شود، که چکيده آن بدين شرح است:

تفسير همان کشف مراد از لفظ شکل و پيچيده است و مفسر کسي است که با ضوابطي معين به بيان معاني آيات و کشف مراد خداوند بپردازد.رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم تمامي معاني قرآن را براي امت تفسير نکرده اند، لذا اختلاف در تفسير نصوص قرآني قطعي است و در عهد صحابه نيز وجود داشته است اما اين اختلاف به عللي بسيار اندک بوده است.تفسير کشاف به رغم معتزلي بودن مولف از سوي صاحبان مذاهب گوناگون مورد توجه قرار گرفته است، جايگاه علمي آن تا جايي است که همه به ارزش علمي، زيبايي و حسن تاليف آن اعتراف دارند.

تفسير مجمع البيان نيز سرشار از نکات و مسائل مربوط به ادب، لغت و قراءت و دلايل و حجت هاست و به سبب احاطه بر آراي مفسران گذشته ممتاز است و در زمره ي تفسيرهاي جامع جاي مي‌‌گيرد. از عقل و نقل به گونه متعادل و متوازن سود جسته و در بهره‌‌وري از روايات تفسيري تنها به روايات موجود در متون و اصول روايي شيعه بسنده نکرده است.

از موارد اختلاف زمخشري و طبرسي گرايش فقهي آن دو مفسر است، طبرسي فقيه امامي و زمخشري حنفي مذهب است و در تفسير آيات شريفه سخت تحت تأثير باورهاي فقهي مذهب خود قرار مي‌‌گيرد.

ديگر تفاوت آن دو، تفاوت کلامي است. فضاي ادبي خوارزم در ساختار و تکوين شخصيت علمي و ادبي زمخشري تأثير بسزايي داشته است و عمده ترين وجه تفاوت کشاف از مجمع البيان مسائل بلاغي آن است که حاصل فضاي ادبي آن سامان بوده است.

طبرسي و زمخشري به سبب دلالت هاي نصوص در تفسير آيات قرآني با همديگر نيز اختلاف نموده‌‌اند و هر يک به حسب آن دلالت ها، تفسيري ارائه نموده است. زمخشري حجيت مطلق قراءات را در صورت مخالفت با قواعد اصيل لغت مردود مي شمارد.

دو قراءت بايد بيان کننده دو معناي مختلف باشند چون براي بيان دو حکم شرعي متفاوت اند و قراءت شاذ نمي‌‌تواند تفسيري قطعي و واقعي قلمداد شود. ارائه تعريف متفاوت از حديث، عدم احاطه و دست رسي بر همه احاديث پيامبر، تفاوت در فهم از مقصود حديث، همه مي‌‌توانند باعث اختلاف تفسير روايي گردند.

آغاز ورود اسرائليات در حوزه تفسير به عهد صحابه باز مي‌‌گردد زيرا قرآن با مقررات و انجيل در بيان پاره اي از مسائل اتفاق نظر داشته است. مرحوم طبرسي در تفسير خود بيشتر از زمخشري به ذکر اسرائيليات پرداخته است و از نکات مثبت و قابل ستايش زمخشري اين است که همچون ديگر مفسران به ذکر داستان هاي اسرائيلي نپرداخته است.

Add Comments
Name:
Email:  
User Comments:
SecurityCode: Captcha ImageChange Image