اهل سنت

پايگاه اطلاع رساني دبيرخانه شوراي برنامه ريزي مدارس علوم ديني اهل سنت

امروز دوشنبه، 19 آذر 1397| 2 ربيع الثاني 1440

 


چابهار، تنها بندر اقيانوسي ايران؛ نماد عزم ايران براي توسعه منطقه

-(1 Body) 
چابهار، تنها بندر اقيانوسي ايران؛ نماد عزم ايران براي توسعه منطقه
Visitor 142
Category: ساير موضوعات

چابهار، تنها بندر اقيانوسي ايران؛ نماد عزم ايران براي توسعه منطقه

بندر چابهار از دو زاويه مي‌تواند مورد بررسي قرار گيرد؛ يکي از نگاه توسعه مناطق کمتر توسعه‌يافته که در آن دولت و ملت ايران براي توسعه منطقه جنوب شرقي ايران مصمم به ايجاد منطقه‌اي برخوردار براي قلمروي است که «سواحل مکران» نام دارد؛ سواحلي فراموش‌شده که چابهار نگين آن است و مي‌رود که به سطحي قابل قبول از توسعه برسد و الگوي برنامه ريزي و آمايش سرزمين در ايران شود. دوم تبديل چابهار به هاب لجستيکي براي ارتباط افغانستان و آسياي مرکزي به آب‌هاي بين‌المللي در کمترين فاصله و کارآمدترين ساختارهاي لجستيکي و خدمات بندري. علاوه‌برآن، «منطقه آزاد تجاري چابهار» به‌عنوان زيرساخت فعاليت‌هاي اقتصادي و تجاري آمادگي جذب و جلب سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي دارد و تحولات چشمگيري در آن در تبديل به يک منطقه فعال اقتصادي صورت گرفته است. دراين‌ميان، همکاري‌هاي هندوستان با ايران براي ايجاد زيرساخت‌هاي بندري و راه‌آهن در چابهار جهت برقراري ارتباط با افغانستان منجربه امضاي توافق‌نامه سه‌جانبه ايران، هندوستان و افغانستان شده است که آينده روشني را پيشِ روي منطقه ترسيم کرده است. هندوستان و افغانستان به‌عنوان دو شريک استراتژيک براي برقراري ارتباط با يکديگر با برخي دشواري‌هايي ازسوي کشور واسط يعني پاکستان روبه‌رو هستند. به‌همين‌سبب آنها با بررسي‌هاي همه‌جانبه به اين نتيجه رسيده‌اند که از کوتاه‌ترين فاصله قابل دسترس با يکديگر ارتباط برقرار کنند و آن ايران است که نقطه تلاقي آن در بندر چابهار تعيين شده است. در اين بازي هر سه طرف موافقت‌نامه وارد يک بازي برد ـ برد شده‌اند. در شمال غربي افغانستان معادن ارزشمندي وجود دارد که امکان استخراج و بهره‌برداري در محل در شرايط کنوني وجود ندارد. دولت افغانستان براي بازسازي کشور نياز به درآمدهاي خارجي دارد. ارزش مواد معدني افغانستان به چندهزار ميليارد دلار تخمين زده مي‌شود. مواد معدني حجم زياد و ارزش کمتري دارند بنابراين براي صادرات آن نياز به زيرساخت‌هاي راه‌آهن است. هندوستان خريدار مواد معدني افغانستان است تا در صنايع خود مواد معدني را به فراورده‌هاي معدني تبديل کند. ايران دراين‌بين به‌عنوان نقطه‌اي کليدي ايفاي نقش مي‌کند. راه‌آهن ايران ـ افغانستان از نقطه چابهار تا زاهدان و سپس تا زرنج با سرمايه‌گذاري ملي و با شراکت هند درحال ساخت است. از ديگر سو، اتصال راه‌آهن خواف (در استان خراسان) به هرات (در افغانستان) در آينده‌اي نزديک به اتمام خواهد رسيد و از ديگر سو راه‌آهن مزار شريف ـ هرات ازسوي ازبکستان در دستور کار قرار گرفته و آماده سرمايه‌گذاري است. اينها همه نقشه راه آينده توسعه چابهار و منطقه است که تحولي اساسي در منطقه پديد خواهد آورد.

عدم دسترسي مستقيم افغانستان به آب‌هاي آزاد، همواره يکي از موانع جدي توسعه اين کشور قلمداد شده است و دسترسي به آب‌هاي آزاد براي اين کشور تنها از مسير دو همسايه شرقي و غربي يعني پاکستان و جمهوري اسلامي ايران ميسر است. بندر کراچي پاکستان، تاکنون تنها مسير دسترسي افغانستان به آب‌هاي آزاد محسوب مي‌شد؛ اما به گفته مقامات افغانستان، نقض مکرر معاهدات امضاشده بين دو کشور ازسوي پاکستان مانعي براي استفاده بهينه از بندر کراچي و توسعه روابط اقتصادي و تجاري کابل ـ اسلام‌آباد بوده است.

دولت افغانستان براي خروج از اين انحصار، در جستجوي راه‌هاي بديل بوده است. بندر عباس از ديگر بنادر موجود در منطقه براي ترانزيت کالا به افغانستان و از افغانستان به مقاصد ديگر است؛ اما با مطرح شدن چابهار و امتيازات چشمگير آن، روزنه اميد جديدي به روي افغانستان گشوده شد. مشارکت و سرمايه‌گذاري هند در اين بندر، جذابيت آن را براي دولت افغانستان افزون کرد. پس از امضاي معاهده سه‌جانبه ايران ـ افغانستان ـ هند در زمينه بندر چابهار، اولين بخش از اسکله اين بندر با حضور رئيس‌جمهوري اسلامي ايران و مقامات هفده کشور افتتاح شد. همچنين سه محموله از کمک‌هاي هند به مقدار 110 هزار تن گندم از بنادر هندوستان به مقصد اين بندر و افغانستان، ارسال گرديد و طي مراسم خاصي وارد افغانستان شد.

بنا به گفته حاجي‌ سعد خطيبي، رئيس اتاق تجارت و صنايع هرات در زمان ديدار با مديران منقطه آزاد چابهار در آوريل 2016، افغانستان محصور در خشکي است و بندر چابهار با موقعيت مناسب راهبردي‌ تنها مسير با ضريب امنيتي بالا براي اتصال و ورود به آب‌هاي آزاد اقيانوسي است. ترانزيت و صادرات کالاهاي افغانستان ازطريق چابهار به‌دليل نزديکي و همسايگي دو کشور دوست بسيار به‌صرفه و مفيد است. هيئت تجاري و اقتصادي افغانستان در اين سفر با بررسي فرصت‌هاي مهم سرمايه‌گذاري چابهار، در‌ آينده نزديک براي توسعه روابط بيشتر گام‌هاي مهمي برمي‌دارد. ايجاد زيرساخت‌هاي لازم براي ترانزيت و صادرات در دستور کار دولت افغانستان است و به‌زودي عمليات اجرايي پروژه خط آهن مرز ميلک ايران تا هرات افغانستان با سرمايه‌گذاري کشور هند آغاز خواهد شد.

افغانستان با سيستان و بلوچستان مرز مشترک دارد و اين استان از گذشته دور ميزبان افغاني‌‌ها بوده است. فعاليت و ثبت 130 شرکت توسط تجار افغاني در منطقه‌ آزاد چابهار، نشان از اهميت بالاي اين منطقه براي سرمايه‌گذاران کشور افغانستان دارد. چابهار يکي از راه‌هاي اتصال کشور افغانستان به آب‌هاي آزاد است و اولويت نخست‌ سرمايه‌گذاري در اين منطقه با تجار و فعالان اقتصادي کشور دوست و همسايه است. پنج پروتکل و تفاهم‌نامه براي توسعه روابط اقتصادي و تجاري با افغانستان به امضاء رسيده و پنجاه هکتار زمين نيز براي سرمايه‌گذاري آن کشور در چابهار اختصاص يافته است.

براساس اظهارات عضو هيئت مديره و معاون فني و مهندسي سازمان منطقه آزاد چابهار هم‌اينک سرمايه‌گذاران 47 کشور دنيا 354 شرکت با موضوع بازرگاني، صنعتي، خدماتي، گردشگري و ترانزيت در منطقه آزاد چابهار ثبت کرده‌اند. به گفته وي، ميزان سرمايه‌گذاري اظهاري خارجي از سال 1382 تاکنون در سطح منطقه آزاد چابهار 770 ميليون دلار بوده که 53 ميليون دلار آن محقق شده است. درمجموع، 3168 شرکت داخلي و خارجي ثبت‌شده در منطقه آزاد چابهار 13600 شغل ايجاد کرده‌اند، ثبت شرکت در اين منطقه به‌صورت الکترونيک و در کمترين زمان يعني دو روز انجام مي‌شود. همچنين 2814 شرکت سرمايه‌گذاري داخلي هم توانسته‌اند از سال 2002 تاکنون 160 تريليون ريال سرمايه‌گذاري اظهاري انجام دهند که هم‌اينک يازده تريليون ريال آن محقق شده است.

تعداد نه شهرک تخصصي شامل فرآوري خرما، صنايع خودرو، شيلات، فناوري اطلاعات و ارتباطات، عمل‌آوري صنايع غذايي و کشاورزي، شيميايي، لجستيک، انرژي‌هاي تجديدپذير و شهرک پزشکي براي سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در اين منطقه آماده واگذاري است. براي ايجاد و راه‌اندازي نه شهرک تخصصي 1276 هکتار زمين تخصيص يافته است و درمجموع حجم سرمايه‌گذاري اين شهرک‌ها 551 ميليون دلار برآورد شده است.

چابهار که از آن به‌عنوان دروازه توسعه محور شرق ياد مي‌شود، موقعيت مناسبي براي سرمايه‌گذاري داشته و درعين‌حال مزيت‌هاي اختصاصي براي منطقه آزاد چابهار براي تشويق سرمايه‌گذاري درنظر گرفته شده است که مي‌تواند براي اجراي هر ايده سودآور باشد که از آن جمله ضمانت سرمايه‌گذاري‌ها براساس «قانون تشويق و حمايت سرمايه‌گذاري خارجي در ايران» و امکان انتقال صد درصد سرمايه و سود حاصل از فعاليت اشخاص ثبت‌شده خارجي به خارج از کشور است.

معافيت مالياتي صد درصدي بر درآمد و دارايي به مدت بيست سال و قابل تمديد، معافيت ورود ماشين آلات و مواد اوليه مصرفي واحدهاي توليدي از عوارض ورودي گمرکي، آزاد بودن صادرات محصولات توليدي هر منطقه از مقررات عمومي صادرات و واردات و معافيت گمرکي محصولات توليدي واحدهاي صنعتي منطقه براي صدور به سرزمين اصلي به ميزان ارزش افزوده در استفاده از مواد اوليه داخلي هم از ديگر مزاياي درنظر گرفته شده است. سرمايه‌گذاران در منطقه آزاد چابهار همچنين امکان استفاده از نيروي کار خارجي به ميزان ده درصد کل نيروي کار در اين منطقه را دارند و سرمايه‌گذار مجاز به خرده‌فروشي کالا هم است. ازجمله مزيت‌هاي ديگر اين منطقه تسهيلات فروش و اجاره بلندمدت براي سرمايه‌گذاران خارجي است که مي‌تواند صد درصد سهام شرکت‌هاي اتباع خارجي را تملک کنند. درعين‌حال، قوانين و مقررات انعطاف‌پذير در زمينه نيروي کار شاغل در منطقه آزاد چابهار وجود دارد و سرمايه‌گذاران مجاز به تخليه، بارگيري، ترانزيت و ترانشيپ و معافيت آن از عوارض و حقوق گمرکي به‌استثناي هزينه‌هاي انبار و جابه‌جايي هستند. همچنين قابليت استفاده از تسهيلات بانکي براي اجراي پروژه‌هاي سرمايه‌گذاري و امکان تأسيس بانک و بيمه داخلي و خارجي يا شعب آنها در منطقه آزاد چابهار وجود دارد.

ازسوي‌ديگر، ويزاي شش‌ماهه براي سرمايه‌گذاران خارجي با قابليت تمديد در منطقه آزاد چابهار صادر مي‌شود و صدور ويزا در فرودگاه ازطريق نمايندگي وزارت امور خارجه هم قابل انجام است.

با درنظر گرفتن همه ويژگي‌هاي بندر چابهار و «سازمان منطقه آزاد تجاري چابهار» پيشکرانه‌اي به وسعت درياي عرب و اقيانوس هند به روي اين منطقه گشوده شده است. پسکرانه آن استان‌هاي سيستان و بلوچستان، استان‌هاي خراسان جنوبي و استان خراسان رضوي در قلمرو ايران و افغانستان در شرق اين کريدور و آسياي مرکزي در شمال اين کريدور به‌شمار مي‌روند که هم بازار مصرفي براي کالاها و هم صدور محصولات و مواد معدني و انرژي مي‌تواند باشد. اين منطقه جمعيتي بيش از صد ميليون را مي‌تواند پوشش دهد.

آينده چابهار نويدبخش توسعه اقتصادي است. درعين‌حال، کريدور چابهار ـ زاهدان ـ سرخس که در آينده چابهار را ازطريق ريل و جاده به افغانستان و آسياي مرکزي متصل مي‌کند مي‌تواند در مبادلات منطقه‌اي ازطريق راه‌آهن به هرات ـ مزارشريف ـ حيرتان به ازبکستان و قزاقستان و چين متصل مي‌شود. همچنين مي‌تواند نقش مکمل يا جايگزين در مواقع ضروري براي کريدور اقتصادي چين ـ پاکستان (CPEC) باشد. از ديگر سو، بندر چابهار و کريدور محور شرق ايران در آينده توانايي همکاري با ابتکار «همکاري‌هاي اقتصادي منطقه آسياي مرکزي» (CAREC) داشته و شبکه‌هاي ريلي و جاده‌اي اين مجموعه را ازطريق جاده و ريل قلمرو ايران به بازارهاي حوزه خليج فارس و اقيانوس هند اتصال دهد.

مزاياي چابهار و محور شرق در ايران نسبت به کريدورهاي موازي برخورداري از امنيت کامل در قلمرو ايران است و مسيرهاي به‌کار گرفته‌شده به‌دور از مناطق مورد مناقشه مانند کشمير است که بين هند و پاکستان ممکن است انجام پروژه کريدور اقتصادي چين ـ پاکستان را با موانع روبه‌رو کند. همچنين ناامني موجود در بلوچستان پاکستان در حوزه گوادر ممکن است توسعه آن را با موانعي روبه‌رو سازد.

سرمايه‌گذاري و فعاليت‌هاي جمهوري اسلامي ايران در بندر چابهار اگرچه با همکاري هند و جلب سرمايه‌گذاري خارجي به پيش مي‌رود، ولي عزم دولت براي پيشبرد توسعه‌اي اين بندر و سواحل مکران است که بنا شده است در منطقه مکران شهرک‌ها و استقرارگاه‌هايي براي اسکان بيش از 150 هزار نفر در طول برنامه ششم توسعه (1396ـ1401) ايجاد شود که زمينه جذابي براي سرمايه‌گذاري ملي و خارجي است. اين شهرک‌ها با نقش خدماتي، ماهيگيري، و گردشگري فرصت‌هاي مناسبي را در پيشِ رو قرار خواهند داد. ازاين‌رو، گاهي برخي مطالب درباره اتصال ريلي گوادر به چابهار ازسوي پاکستان مطرح مي‌شود که به‌گونه‌اي براي کنترل فعاليت‌هاي هندوستان در چابهار ارزيابي مي‌شود. هرچند احداث و تکميل بندر گوادر ازسوي چين مي‌تواند آن را به پايگاه نظامي براي استقرار ناوگان دريايي نظامي چين تبديل شود؛ ولي ايران به فعاليت‌هاي نظامي خارجي در محدوه سرزميني و آب‌هاي خود اجازه رقابت بين چين و هند را نخواهد داد و جمهوري اسلامي ايران در چهارچوب قانون اساسي خود به هيچ پيمان نظامي ملحق نشده و نخواهد شد. بنابراين بندر چابهار يک منطقه آزاد تجاري است و امکان سرمايه‌گذاري و فعاليت اقتصادي براي کشورهاي دوست را فراهم آورده است.

 

 

نظر کاربران
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
 
تصویر امنیتی
Captcha ImageChange Image
متن خود را اینجا وارد کنید

آدرس:تهران خيابان جمهوري اسلامي خيابان رازي نرسيده به خيابان نوفل لوشاتو نبش کوچه ياسمن---تلفن:63497112---فکس:63497498 ---سامانه پيامک:30005209

© Copyright dmsonnat.ir. All Rights Reserved.