اهل سنت

پايگاه اطلاع رساني دبيرخانه شوراي برنامه ريزي مدارس علوم ديني اهل سنت

امروز يکشنبه، 28 مرداد 1397| 8 ذي الحجه 1439

 


زمين بازي و منطق کنشگري ايران در مقابل عربستان مهاجم

-(0 Body) 
زمين بازي و منطق کنشگري ايران در مقابل عربستان مهاجم
Visitor 75
Category: سياسي و اجتماعي

 زمين بازي و منطق کنشگري ايران در مقابل عربستان مهاجم

طي ماههاي گذشته متاسفانه بيشترين هجمه رواني از سوي بازيگران معارض ايران به تهران وارد شده است. اين رويکرد مهاجم  که از سطح خرد شروع و به سطح منطقه سرايت و درنهايت در سطح نظام بين الملل تقويت مي شود در ظاهر با هدف تحت فشار قرار دادن و منفعل نمودن ايران در منطقه صورت مي گيرد.

آن گونه که مي دانيم مجموعه اي از تحولات منطقه اي از ابتداي دهه جاري ميلادي سبب شد ايران دست برتر در منطقه داشته باشد. قطعا چنين امري در سطح داخلي،منطقه اي  و بين المللي مي تواند دستاويزي قابل قبولي براي تبديل فاز رقابت به دشمني با ايران توسط بازيگري مانند عربستان باشد که علاوه بر رقابتهاي ژئوپليتيک درگير هماوردي ايدئولوژيک نيز با همسايه فارسي زبان خود است.از اين جهت، رياض بعد از برجام و خصوصا بعد از به قدرت رسيدن ترامپ در تلاش بوده اجماعي ضد ايراني را در سطوح مختلف ساماندهي کند که تا حدودي نيز موفق عمل کرده است.

اين بازيگر با پشت سرگذاشتن تحولات داخلي و به قدرت رسيدن بن سلمان رويکرد متفاوت در منطقه در پيش گرفت. نگاه محافظه کار سعوديها نسبت به ايران به يک باره جاي خود را به نگاه تهاجمي داد. تغييرات سينوسي در سياست منطقه اي  رياض خاصه در مقابل ايران البته  چندان دور ذهن و سابقه نبوده است. روابط اين دو کشور در مقاطع تاريخي در چارچوبهاي مختلف قابل تحليل مي باشد. گذشته از سالهاي قبل از انقلاب، بعد از سقوط رژيم شاهنشاهي در ايران عمدتا روابط دو کشور با توجه به تقارن حوزه هاي نفوذ و همچنين جنگ ايران و عراق در دهه 60 از نگاه هابزي برخوردار بود. اما پايان جنگ براي رياض بعنوان متحد عراق بعثي پايان روياهاي دست نيافتني بود لزوم سازندگي بعد از جنگ تنش زدايي در سطح منطقه اي را مي طلبيد لذا سالهاي دهه 70  در روابط اين دو همسايه نگرش کانتي- لاکي غلبه داشت. اين شرايط البته پايدار نبود و با تغيير قدرت در ايران و ايجاد گفتمان بازگشت به ارزشهاي انقلابي شرايط براي سوءبرداشت ها فراهم شد تا مجددا نگرش هابزي حاکم بر رفتار و افکار سران سعودي گردد. قطعا اين تغييرات در نگرش ها زخمهايي را در اعتماد عمومي ميان دو کشور ايجاد کرد به نحوي که اين بار حتي با قدرت گيري اعتدال گرايي در ايران نيز  شرايط به دهه 70 بازنگشت و حتي سطح تنش در روابط در حد و اندازه هاي دهه60 افزايش يافت.

 روحيه مهاجم پادشاه جديد سعوديها البته در اين ميان تعيين کننده بود. بن سلمان تمام توان خود را به کار گرفت تا بزعم خود ايران را پشت مرزهايش متوقف کند جنگ نيابتي در سوريه، سرکوب شيعيان در بحرين، تجاوز به يمن، در پيش گرفتن ديپلماسي ضد ايراني در سازمان هاي بين المللي و ايران هراسي منطقه اي  و جهاني بخشي از تحرکات رياض در اين مقطع بود.

به نظر مي رسد براي ابعاد مختلف اين تغييرات نيز در رياض چاره انديشي شده بود. در فضاي داخلي آمادگي لازم براي تقابل ايجاد شد تا جايي که مخالفان و منتقدان پادشاه با تهديد و ارعاب سکوت اختيار کردند . در سطح بين المللي موافقت ترامپ از طريق پول بعنوان ناظم غيرقابل پيش بيني جلب گرديد. در منطقه، قطر بعنوان متحد ناسازگار و مخالف با رويکردهاي راديکال عليه ايران تنبيه و توجيه شد تا ساير برادران عرب نيز با اين تغييرات همراستا شوند. اما اين تمام ماجرا نبود قبح زدايي از ارتباط با اسرائيل با توجيه مقابله با ايران شايد مهمترين اقدام بن سلمان و سترگ ترين تابوشکني سياسي وي بود.

اتخاذ اين تدابير اگرچه در حال حاضر و با اين اوصاف بي نقص مي نمايد اما در پايداري و استحکام اين اجماع بايد تشکيک کرد و قطعا ظرفيت سرمايه گذاري جهت شکاف در آن وجود دارد.گذشته از ميزان وفاداري طرفها در سياست مبتني بر رشوه به نظر مي رسد رياض بيش از آنکه در بعد منطقه اي تحت فشار ايران و سياستهاي خاورميانه اي آن باشد بيشتر درگير کنش هاي داخلي است. بحران مشروعيت در پادشاهي عربستان شکل حاد به خود گرفته و برغم اصلاحات داخلي صوري و اعطاء امتيازهاي اجتماعي حداقلي مانند رانندگي زنان، ورود زنان به ورزشگاه و سينما در کنار مردان، نظام پادشاهي موروثي مبتني بر ساخت قبيله اي دروازه هاي اصلاحات سياسي را همچنان بسته نگه داشته است.

فارغ از ابعاد اصلاحات و چگونگي آن، اين گونه مي توان متصور بود که اقدامات تهاجمي در منطقه با هدف تعريف يک دشمن اقدامي است براي فرار از اصلاحات سياسي در اين کشور و بلوکه شدن قدرت در دست پادشاهي تماميت خواه است.

با اعتقاد به اين فرضيه، ميدان بازيگري ايران در مقابل رويکردهاي ضدايراني رياض مشخص مي شود. واضح است که تهران در منطقه نياز به صبر استراتژيک دارد عصر ترامپ براي سعوديها دوره طلايي محسوب مي شود با توجه به امکانات و شرايط فعلي نظام بين الملل تهران بايد زمين منازعه با عربستان را مديريت کند در غير اين صورت در مدت کوتاهي منافع ايران دچار فرسودگي منطقه اي مي شود. لذا پاسخ رياض نبايد در زميني که اين بازيگر تعريف مي کند داده شود. بلکه به مدد منطق متفاوت کنشگري در ميداني که از آن گريزان است ايران نيز بايد به کنشگري بپردازد.

توجه به فضاي داخلي عربستان در سطوح مختلف مي تواند اين کشور را تحت فشار قرار داده و از قدرت مانور آن در منطقه بواسطه افزايش حس اسيب پذيري بکاهد. تغيير جهت شاخص هاي تهديد از بعد منطقه اي به فضاي داخلي عربستان واکنش مطلوبي براي ايران است که ضمن اثرگذاري مطلوب در ايجاد جبهه هاي متنوع و پايدار عليه رياض باعث توقف سياست هاي جنگ طلبانه اين کشور در تمرکز بر شيوه هاي جديد جنگ الکترونيک و انسجام ارتش و کاهش سرعت توسعه سياست هاي موشکي در دوره ترامپ مي شود که اين امر ضمن کاهش هزينه هاي اقدام براي ايران، فرايند موازنه با ايران را دچار اختلال مي کند.

نظر کاربران
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
 
تصویر امنیتی
Captcha ImageChange Image
متن خود را اینجا وارد کنید

آدرس:تهران خيابان جمهوري اسلامي خيابان رازي نرسيده به خيابان نوفل لوشاتو نبش کوچه ياسمن---تلفن:63497112---فکس:63497498 ---سامانه پيامک:30005209

© Copyright dmsonnat.ir. All Rights Reserved.