اهل سنت

Lasted Artilce

Views: 6
شکل‌گيري جامعه مطلوب قرآني يا به تعبيري ديگر طراحي نظام اسلامي، به شکل‌گيري نظام فرهنگي مطلوب منوط است تا بتوان از طريق اعمال کارکردهاي آن، نحوه تعامل و رفتار را در نظامهاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي مشخص و نظارت نمود. بر اين اساس در نوشتار حاضر کوشش‌شده با استخراج مباني هستي‌شناختي، معرفت‌شناختي و انسان‌شناختي اسلام، ساختار نظام فرهنگي مطلوب طراحي گردد. براي استخراج مباني هستي‌شناختي مقولههاي «خداگرايي»، «اصل قاعده‌مندي عالم» و «چند علّتي دانستن پديدههاي طبيعي» اشاره ميشود و براي معرفت‌شناسي منابع (عقل، وحي، شهود و طبيعت) و ابزارهاي شناخت (حس، عقل گروي ترکيبي) مد نظر قرآن توضيح داده شده و در نهايت انسان‌شناسي اسلام با «مختار و آزاد بودن انسان»، «متأله بودن انسان»، «عقلاني بودن انسان» و «اصالت دار بودن فرد و جامعه» تبيين گرديده است. همچنين در اين نوشتار، براي طراحي ساختار نظام فرهنگي، نظام باورها و اهداف مشترک انساني، نظام ارزشي مشترک و نظام هنجاري مشترک مد نظر اسلام بر اساس روش تحليل محتواي متون، ذيل مبحث عناصر نظام فرهنگي بررسي شده و با تکيه بر نتيجه آن، ديدگاه قرآن کريم ارائه گرديده است.
Views: 5
اصله، پديده‌اي قرآني در پايان آيات است. سخن درباره آن از دوران سيبويه (د 180ق) آغاز گرديد، اما رمّاني (د 384ق) اولين کسي بود که به تعريف و بررسي آن پرداخت. از آن زمان تا کنون تعاريف زيادي از علماي فريقين درباره فاصله ارائه گرديده است، اما تعريف جامع و مانعي که به همه ابعاد فاصله پرداخته باشد، يافت نمي‌شود. به دليل اهميّت و ضرورت وجود تعريف دقيق، لازم است ضمن بازخواني و بررسي تطبيقي تعاريف «فاصله قرآني» آنها را در محک ارزيابي قرار داد، تا شرايط براي ارائه تعريفي صحيح‌تر فراهم گردد. در اين راستا پرسشهايي مطرح است که عبارتند از: فاصله قرآني چيست؟ چرا به اين نام خوانده شده است؟ چرا محققان در تعريف فاصله هم‌داستان نيستند؟ چه نقدهايي بر تعاريف آنان وارد است؟ سهم عالمان دو مذهب بزرگ اسلامي در تعريف فاصله چقدر است؟ در اين مقاله به بازخواني، بررسي، تحليل و نقد تعاريف فاصله پرداخته شده و دلايل تنوع و گوناگوني آنها نيز روشن گرديده است. در نهايت سعي شده است تعريفي دقيق‌تر و جامع‌تر که کاستيها و نقايص تعاريف گذشته را ندارد، ارائه گردد.
Views: 5
هرچند در متون عرفاني عموماً از اختلافات مذهبي خبري نيست، با اين حال نمي‌توان وجود آنها را در کتب عرفاني ناديده گرفت. مقاله حاضر که به روش توصيفي ـ تحليلي تأليف شده است، نقاط اشتراک و اختلاف تفاسير عرفاني فريقين را به لحاظ متني و محتوايي، ذيل داستان حضرت موسي(ع) و خضر(ع) مورد بررسي قرار مي‌دهد. روشمندي در تدوين متن، تداعي مفهوم سلوک و پرورش زبان عرفاني، از جمله اشتراکات مهم تفاسير عرفاني است. دقت و تمرکز بر روي لغات، نگرشي خاص بر بعضي مفاهيم مانند ولايت و تلاش براي منسجم کردن اصطلاحات عرفاني نيز از موارد اختلاف اين دو دسته از تفاسير مي‌باشد.
Views: 6
مفسران قرآن کريم در طول تاريخ نسبت به جايگاه زنان در تفاسير ـ سنّتي، توجيهي، تبييني، نوگرايانه و جنسيتي ـ فهم خود را از آيات ارائه کرده‌اند که برخي از آنها منجر به برداشت اشتباه و تبعيض آميز ميان زن و مرد در خانواده و جامعه شده است، البته به تدريج ديدگاههاي آنها با روي کار آمدن روشهاي تفسيري ديگر اصلاح شدند، ولي با اين وجود هنوز برخي زنان ارزش وجودي خود را نمي‌دانند. کتابها بيشتر به فضايل اخلاقي مشترک ميان زنان و مردان و يا فقط به طرح آيات زنان بسنده کرده و از طرفي کتابهاي مربوط به اخلاقيات نيز آيات فضايل اخلاقي ويژه زنان را به صورت جامع بررسي نکرده‌اند، بنابراين اين تحقيق به بررسي اخلاقيات متمايز زنان با مردان در قرآن کريم مي‌پردازد، تا زنان را در فهم بهتر نسبت به جايگاهشان ياري رساند. از بررسي نظرات مفسران فريقين اين نتيجه حاصل مي‌شود که در بُعد خانوادگي، ايجاد آرامش براي همسر از فضايل اخلاقي ويژه زنان مي‌باشد که خداوند متعال براي الگوبرداري به نمونه‌هاي فضيلت‌مدار آن؛ حضرت زهرا(س)، همسر فرعون و خديجه همسر پيامبر(ص) اشاره کرده است. يکي ديگر از فضايل اخلاقي ويژه زنان در بُعد خانوادگي نقش مادري است که قرآن به اسوه‌هاي با فضيلت آن؛ مادر حضرت موسي(ع)، مادر حضرت عيسي(ع) و مادر حضرت مريم(س)، براي ارتقاي مادراني موفق اشاره مي‌کند. قرآن در بُعد اجتماعي رعايت حجاب را از عوامل مهم براي رشد فضايل اخلاقي مي‌داند و در اين زمينه، دختران شعيب(ع) را معرفي مي‌نمايد.
Views: 4
يکي از انواع علوم قرآني، تعيين مبهمات آن است. منظور از مبهمات قرآن‏، افراد، مکانها، زمانها، اقوام و اشيايي است که در آيات قرآن به شکل مبهم از آنها سخن به ميان آمده است و مصداق آنها به روشني معيّن نيست. همچنين برخي جزئيات قصص قرآن و امور غيبي مانند حقيقت فرشتگان، ابليس، جن و بهشت نيز از جمله مبهمات محسوب مي‌شود. برخي مفسران براي تبيين آنها، به آنچه از متن قرآن فهميده مي‌شود، اکتفا مي‌کنند، گروهي ديگر به روايات متوسل شده و تا جايي پيش مي‌روند که از هر روايت اسرائيلي نيز روي‌گردان نيستند و با اشتياق فراوان به نقل آنها مي‌‌پردازند، البته يکي از بسترهاي نقل روايات اسرائيلي نيز مبهمات است. اين تحقيق با روش توصيفي ـ تحليلي و با هدف بررسي تطبيقي دو تفسير المنار و الفرقان درباره جايگاه و نقش روايات در تبيين مبهمات قرآن سامان يافته است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد که اين تفاسير جزء گروه اول بوده و به شدت از روايات و به خصوص اسرائيليات در تبيين مبهمات پرهيز نموده‌، و به آنچه از قرآن فهميده مي‌شود، بسنده کرده‌اند. برخي از مهم‌ترين دلايل روي‌گرداني آنان از روايات در تبيين مبهمات، عبارتند از: سکوت خداوند در بيان جزئيات بيشتر در اين آيات، ضعف در روايات تفسيري، وجود اسرائيليات در روايات و مشکل نقل به معنا در روايات.
Views: 33
از نگاه محمد اقبال [?] تفکر يوناني باعث شکل‌گيري قدرت فرهنگي عظيمي در تاريخ اسلام شد و در گسترش خردگرايي در ميان مسلمانان سهم داشت. اما اگر در مفهوم قرآن از يک سو و مقالات متکلمان از سوي ديگر دقت کنيم با وجود اختلاف مدارسشان که با الهام از تفکر يونان ايجاد شد، با يک حقيقت آشکار روبرو مي‌شويم و آن اينکه فلسفه‌ي يوناني با وجود اينکه قلمرو خردگرايي را در نزد انديشمندان مسلمان گسترش داد، در موضوع فهم قرآن پرده‌اي در برابر چشمانشان کشيد [?]. محتواي فرهنگي تفکر يوناني که به غناي آن مشهور است در نگرش به هستي، زندگي و انسان با فلسفه‌ي قرآن متفاوت است و اين حقيقت در گذشته از نگاه علماي مسلماني که پس از خيره شدن به رويکرد فلسفي قديم، به خواندن قرآن روي آوردند پنهان مانده بود؛ بنابراين با ذهنيت تفکر يوناني به قرائت قرآن پرداختند [?]. اين بدان معناست که انديشه‌ي ديني در گذشته جدا از فلسفه‌ي قرآن و دانش‌هايي بود که نويسنده قصد دارد از راه تأمل و تعامل مستقيم با قرآن به آن نزديک شود و از ابزارهايي چون علوم قرآن و آراي مفسران و غيره فاصله بگيرد. او مي‌گويد: «چقدر عجيب است؛ قرآني که آمده است تا به بشر حيات ببخشد زمان وفات بر تو خوانده مي‌شود». هم‌چنين مي‌گويد: «از پدرم نصيحتي به خاطر دارم که به شدت در من تأثير گذاشت؛ به من گفت: پسرم قرآن را چنان بخوان که گويي بر تو نازل مي‌شود».
Views: 15
اين‌که مراد از عترت چيست،مورد توضيح و تبيين قرار گرفته است.عترت، همان اهل بيت عليهم السلام است که راويان فراواني بر آن انگشت نهاده‌اند و به آن‌ اعتقاد دارند.سپس به‌گونه‌هاي سخنان عترت اشاره شده که يا ناقل سخن‌ پيامبر صلي الله عليه و آله بوده‌اند و يا شارح آن. در اين بررسي،به نقش حديث ثقلين در تقريب مذاهب اسلامي پرداخته‌ شده است،زيرا از طرفي عقيده‌ي مشترک همه‌ي مسلمين است که اين‌ حديث از پيامبر صلي الله عليه و آله صادر شده و نيز روشن است که عترت،همان‌ اهل بيت عليهم السلام است،پس اعتقاد به اين حديث،نقشي روشن در تقريب‌ مذاهب اسلامي دارد. 3)در بخش سوم،به نقش امام علي عليه السلام در تقريب مذاهب اسلامي پرداخته‌ شده است؛نقشي که کاملا راه‌بردي و استراتژيک مي‌باشد.دفاع امام‌ علي عليه السلام از عثمان،تحذير از افتادن در دام فتنه‌ها و اقدامات عملي ايشان که‌ در نهايت دو محور را در اقدامات علي عليه السلام مورد بحث قرارداده است:محور نخست سخنان آن حضرت است که آکنده از دعوت به وحدت و پرهيز از تفرقه و اختلاف است،و محور دوم اقدامات عملي آن حضرت است که‌ پس از روي کار آمدن،کاملا وحدت را حفظ کرده،همچنين قبل از آن در زمان خلفا،تلاش داشته که پشتيبان خلق باشد و وحدت مسلمين حفظ گردد. به گفته‌ي شيخ عبدالمتعال الصعيدي،علي ابن ابي طالب عليه السلام،در تقريب بين‌ مذاهب اسلامي الگويي نمادين و مثلي ممتاز و نمونه است.علي عليه السلام،اساس‌ تقريب بين مذاهب اسلامي را پايه‌ريزي کرده است،که اختلاف و تفرقه از امت رخت بربندد و به تباهي منجر نگردد. در اين نوشتار به سه عامل بنيادين در تحقق تقريب مذاهب اسلامي پرداخته‌ شده است. 1)قرآن مجيد،در سوره‌ي آل عمران،پيروان خود را به وحدت فراخوانده‌ و آن را ضرورت استراتژيک امت اسلامي معرفي فرموده است که با واژه‌ي‌ اعتصام به حبل الهي آن را بيان فرموده و نتايج و برکات آن را برشمرده‌ است. 2)حديث ثقلين،که از طريق اهل سنت و شيعه،به عنوان عقيده‌اي واحد و مشترک نقل گرديده است
Views: 64
سيد قطب، نظريه ­پرداز بزرگ اخوان­ المسلمين، از جمله انديشمنداني است که نمي­ توان تأثيــر انديشه­ هاي او بر زمانه­ اش را ناديده انگاشت. سيد قطب را مي­ توان پيوند دهنده نسل اول و نسل­ هاي بعدي اخوان دانست. افکار و شيوه زندگي و مبارزات او براي نسل­ هاي بعدي الگوي ايستادگي و خستگي­ ناپذيري بوده است. از سوي ديگر، نيروهاي مبارز مذهبي در ايران نيز در تلاش براي رسيدن به اهداف اسلامي-انقلابي خود، مسير دشوار و پر فراز و نشيبي را پيمودند. تشابه برخي افکار و مشابهت مسير ميان سيد قطب و نيروهاي اسلام‌گراي انقلابي ايران، موضوعي قابل تأمل است. سؤال اصلي اين پژوهش آن است که انديشه­ هاي سيدقطب از چه جايگاهي در ميان نيروهاي مذهبي انقلابي در ايران در دوران پيش از انقلاب اسلامي برخوردار بوده است؟ ارتباط مستقيم يا غيرمستقيم شخصي و دسترسي به آثار سيد قطب و ترجمه آن­ در ايران راه را براي ورود انديشه­ هاي اين متفکر به ايران گشود و براي آن جايگاه ويژه­ اي در ادبيات نيروهاي مذهبي فراهم آورد که نمود آن را مي­ توان در مقدمه مترجمان آثار سيدقطب، نقد انديشه­ هاي او و بيان احساس نياز به انديشه­ هاي وي مشاهده نمود.
Views: 27
يکي از مهم‌ترين اختلاف‌هايي که ميان مسلمانان به‌وجود آمد و در پيکر جهان اسلام شکاف‌هايي عميق ايجاد کرد، موضع‌گيري مسلمانان درباره‌ي دو مسأله‌ي عقل و نقل بود. اين که حد و مرز عقل و نقل چيست؟ و تا چه اندازه براي اثبات و استخراج حکم مي‌توان از عقل و نقل کمک گرفت؟ پرسشي است که قرن‌هاي نخستين اسلام را به التهاب کشاند و مکتب‌ها و مدرسه‌هاي بسياري را به وجود آورد. در اين مقاله تقدم نقل بر عقل در انديشه سلفيه و وهابيت بررسي مي شود.
Views: 24
در قرآن و روايات، اله گاه به معني معبود و گاهي هم به معني الله و رب به کار رفته است. اما به ادعاي وهابيان، «اله » صرفاً به معني معبود است و در قرآن و روايات نيز به همين معنا به کار رفته است. توحيد الوهي از نظر ابن تيميه يعني توحيدي که خداوند به آن دستور داده، توحيد در الوهيت است که خود متضمن توحيد در ربوبيت نيز مي باشد؛ بدين معني که تنها خداوند عبادت شود و به وي شرک ورزيده نشود که تمام دين از خداوند است. در اين مقاله انديشه و ديدگاه وهابيت در زمينه ي توحيد الوهي بررسي خواهد شد.
Views: 25
برخي معتقدند که حديث‌پژوهي ابن ابي‌جمهور احسايي در سد? نهم و نوع عملکرد علمي وي، زمينه‌ساز مکتب اخباريگري در سده‌هاي بعدي شد و با اين تحليل، احسايي را در جريان نص‌گرايان و عقل‌ستيزان جاي داده‌اند. اين مقاله سعي دارد با بازخواني نوع نگاه احسايي به عقل (به‌عنوان مهم ‏ترين شاخص جدايي نص‏گرايي و عقل‏گرايي) و با استناد به شواهدي از آثار کلامي، فقهي و حديثي احسايي، او را از جرگ? نص‏گرايان خارج و پيشتازي او براي اخباري گري را نقد کند. پس از شرح حال و آثار ابن ابي‌جمهور، تأثيرپذيري وي از مکتب کلامي ـ حديثي حله و آراي فلاسفه، اعتماد به عقل در عقايد و عقل عملي، توجه به رابط? عقل و شرع و توجه به دليل عقل به‌عنوان يکي از ادل? احکام، از شواهدي است که براي عقل‌گرايي ابن ابي‌جمهور و جدايي او از اخباريان طرح شده است. روش تحقيق در اين نوشتار اسنادي، توصيفي و تحليلي است که با استفاده از متون مختلف اسلامي انجام گرفته است.
Views: 29
سبک و نحوه سخن گفتن قرآن مجيد با انسان، همواره يکي از خدشه‌هاي ذهني انسان به‌خصوص دين‌پژوهان معاصر است که ذهن آن ها را مي‌گزد. به باور نويسنده قالب تجلي اين سبک را بايد در حقيقتي به نام «نطق قرآن» جست‌وجو کرد. بر اساس قراين لغوي و روايي، معناي «انتقال و ارائ? پيام و مراد» در واژ? «نطق» نهفته است و اين پيام و مراد شايد از طريق سازوکارهاي حسي مانند الفاظ و اصوات (نطق محسوس) يا سازوکارهاي عقلي (نطق معقول) محقق شود.فرضي? مقاله آن است که وحي بياني، يکي از اقسام نطق وحي قرآني به‌شمار مي‌آيد که در نهايت به اثبات مبناي ترجمان‌خواهي قرآن در وحي قرآني منجر مي‌شود.
Views: 30
خداوند در زبان ديني، وجود برتر است و نه تنها ذات مقدّس، بلکه صفات و کلام او را در قياس با ساير موجودات نمي‌توان شناخت. آيات وحياني هرچند کلام خدا، امّا خطاب به آدمي و براي رساندن او به کمال و سعادت حقيقي محسوب مي‌‌شوند و فقط با درک و فهمي داراي ضابطه‌ جذب فطرت الهي وي خواهند شد. لذا فهم متن وحياني و درک مراد جدّي خداوند، انسان را در مسير آگاهي صحيح و هدايت واقعي قرار مي‌دهد. از روشهاي رايج فهم در عصر حاضر، فهم هرمنوتيکي از متن است که برخلاف ادّعاي برخي مبني بر ابتکار آن از سوي غربيان، از ديرباز مباني و روشهايي از آن توسّط مفسّران و انديشمندان مسلمان به کار گرفته شده است. اين نوشتار به بررسي اجمالي فهم روش‌مندانه، و نه صرفاً و اصطلاحاً هرمنوتيکي، مفسّران از کلام الهي پرداخته، نتيجه مي‌گيرد که تفسير قرآن گاه به راستي امري سهل و ممتنع مي‌‌نمايد؛ زيرا عوامل گوناگوني در فهم مفسّر دخيل و مؤثّرند و دليل اختلاف نظر مفسّران در تفسير آيات و فهم معارف قرآن اغلب به حضور يا عدم حضور و شدّت و ضعف اين عوامل در مقدّمات تفسير هر يک ارتباط دارد، عواملي مانند ادبيّات آيات و بلاغت آن، جغرافياي متن (فضا و اسباب نزول آيات)، شخصيّت مفسّر، ديدگاه‌ها و زمانه او.
Views: 39
از جمله اتهاماتي که مشرکان با طرح آن به دنبال انکار الهي بودن قرآن و رسالت پيامبر (ص) بودند سحر ناميدن قرآن کريم و ساير معجزات پيامبر اکرم (ص) بود. بررسي مقصود مشرکان از اتهام سحر و منشأ و دستاويز آنان در طرح اين اتهام مي‌تواند تصوير بهتري از آيات ترسيم کند. اين پژوهش با بررسي واژ? سحر در فرهنگ عرب و با ارزيابي ديدگاه مفسران در اين زمينه به اين نتيجه مي‌رسد که مقصود مشرکان از اتهام سحر، ناشناخته و مرموز عنوان کردن منشأ و اسباب قرآن کريم و معجزات پيامبر (ص) بوده است، زيرا هنگامي که مشرکان، قرآن را همچون ساير معجزات فراتر از اسباب و علل عادي يافتند با انتساب آن به امور مرموز و ناشناخته، الهي بودن آن را انکار کردند. همچنين در اين مقاله ديدگاه اکثر مفسران که بر پاي? روايتي غير مستند، جدايي افتادن بين افراد قبائل و خانواده‌ها را منشأ و دستاويز صدور اتهام سحر به قرآن دانسته‌اند، نقد شده و اين ديدگاه که منشأ اصلي صدور اين اتهام را نفوذ غير عادي قرآن در قلب‌ها دانسته، تاييد شده است.
Views: 48
مطالع? حاضر با هدف بررسي نظريه زباني کارگفت در نهج البلاغه صورت گرفته است. مي‌خواهيم بدانيم آيا مي‌توان از نظري? کارگفت براي فهم بهتر عبارات يک متن ديني کهن مثل نهج البلاغه بهره جست، يا نه. کوشش خواهيم کرد نشان دهيم که در نهج البلاغه چگونه از کارگفتها استفاده شده است. چنان که خواهيم ديد، در برخي از خطبه‌ها ارتباط دلالتي کنش بياني و غيربياني همواره قابل انتظار نيست و تنها با استناد به بافت موقعيتي ايراد خطبه مي‌توان به فهم سطح غير بياني که دربردارند? دلالت واقعي کلام است، نزديک شد. از اين رو، بايد گفت که تحليلهاي کارگفتي مي‌توانند در بيان گونه‌هاي خوانش متن در خطبه‌ها راه‌گشا باشند و افقهاي تازه‌اي در تفسير متن بگشايند. يافته‌ها همچنين حاکي از آن است که در نهج البلاغه از طريق کاربرد کارگفتهاي اظهاري، ترغيبي و عاطفي سعي در بيان آموزه‌هاي ديني به مخاطب شده است. آن گاه که لازم بوده است باورهاي ديني بيشتر به مخاطبان معرفي شود، کارگفتهاي اظهاري تجلي و عينيت بيشتري يافته، و آنجا که نياز به دعوت مؤمنان به انجام امور ديني حس شده، از کارگفتهاي ترغيبي، و در شرايط عرفاني و معنوي نيز، از کارگفتهاي عاطفي بهره جسته شده است.
Views: 32
در دهه‌هاي اخير معني‌شناسان شناختي استعاره را بررسي کرده‌اند، و اين يکي از دقيق‌ترين مطالعات استعاره است، و پژوهش‌هاي جورج ليکاف و مارک جانسون در اين زمينه بسيار اهميت دارد. از اين مطالعات در جهت فهم بهتر قرآن کريم، مي‌توان بهره برد. هدف از نگارش اين مقاله، بررسي زبان‌شناختي استعاره عام «مقصود مقصد است»، در زمين? زندگي دنيوي و اخروي در زبان قرآن است. علت اصلي شکل‌گيري اين استعاره مفهومي عام، همبستگي تجربي ميان به دست آوردن چيزي و رفتن به جايي در تجربه بشري است. زندگي هدفمند دنيوي و اخروي، مصداق خاصي از هدفمندي، به‌طور کلي است. از اين‌رو سفرکه تلاشي است براي رسيدن به يک مقصد از پيش‌تعيين‌شده، نمونه خاصي از رسيدن به مقصد، به‌طور عام است. در نتيجه، هدفمند بودن ويژگي مشترک ميان زندگي و سفر است، که سبب انطباق اين دو مفهوم بر هم مي‌شود و استعاره خاص «زندگي سفر است» شکل مي‌گيرد. اين استعاره از نگاشت‌هاي اصلي عبارات قرآني دربار? دنيا و آخرت است و استعار? عام «مقصود مقصد است»، را برمي‌‌انگيزد.
Views: 34
ترجمه قرآن به عنوان کتاب مقدس، هميشه، توجه مسلمانان را به خود جلب کرده است و مترجمان زيادي سعي در ارائه ترجمه‌اي زيبا و مناسب و در عين حال ادبي و متناسب با ساختار زبان فارسي، داشته‌اند که گاه موفق بوده‌اند و گاه نيز توفيق چنداني به دست نياورده‌اند.اين بحث با رويکردي تحليلي ـ تطبيقي ساختار جمله حاليه را در چهار ترجمه آيتي، قمشه‌اي، انصاريان و بروجردي، بررسي کرده است، و با بررسي ساختاري و معادل‌يابي واژگاني و تحليل آن‌ها بر اساس اصول نحو عربي و شيوايي ترجمه مقصد و مقايسه و تطبيق هر کدام در هر چهار ترجمه، به اين نتيجه دست يافته که هر کدام از اين ترجمه‌ها داراي مشکلاتي هستند و در تطبيق با ساختار زبان فارسي و معادل‌يابي واژگاني و گاه در تشيخص حال بودن برخي جمله‌ها و به تبع آن در ترجمه آن‌ها، دچار اشتباه شده‌اند که اين امر منجر به نامأنوس شدن ترجمه و نارسايي آن در انتقال معنا و مضمون مورد نظر جمله مبدأ شده است.
Views: 49
يکي از مباحث زبان‌شناسي نقش‌گرا، نظريه انسجام متني است. اين نظريه عواملي که اجزاء تشکيل‌دهنده متن را به هم مرتبط مي‌سازد و سبب انسجام و هماهنگي آن مي‌شود، بررسي مي‌کند. الگوي اين نظريه را هليدي و حسن (1976) ارائه دادند. آن‌ها عوامل انسجام متني را به سه دسته تقسيم کردند: عامل واژگاني، عامل دستوري، عامل پيوندي. هر يک از اين عوامل خود به چند قسمت تقسيم مي‌شوند که وجود آن‌ها در يک متن، آن متن را منسجم و اجزاء تشکيل دهنده آن را با هم مرتبط مي‌کند.در مقاله حاضر سعي بر اين شده است تا با استفاده از روش توصيفي- تحليلي عوامل انسجام متني در سوره نوح بررسي شود. ابزارهاي آفريننده انسجام متني در سوره نوح به سه دسته تقسيم مي‌شوند: اول، عامل واژگاني که در اين سوره شامل تکرار و باهم‌آيي است، که هر يک از اين دو خود چندين زير مجموعه را در بر مي‌گيرند. دوم، عامل دستوري، اين عامل به سه صورت ارجاع، جايگزيني و حذف در انسجام متني سوره مؤثر شده است. سوم، عامل پيوندي که در دو نوع ارتباط اضافي و ارتباط زماني در سوره يافت مي‌شود. در بين اين عوامل به ترتيب عامل واژگاني سپس عامل دستوري و در پايان عامل پيوندي از بيشترين بسامد در سوره برخوردار هستند و بيشترين تأثير را در منسجم ساختن سوره نوح بر عهده دارند.
Views: 34
در کنار درک روابط نحوي ميان اجزاي کلام، تلاش براي فهم معنا نيز مي‌تواند کارکردهاي معناشناسي ساختارهاي نحوي را به خوبي نشان بدهد. در قرآن کريم آيات متعددي با ساختارهاي تعبيري و نحوي مشابه و نزديک به هم ديده مي‌شود، که ممکن است مخاطب را به اين تلقي برساند که تفاوت چنداني در دلالت‌هاي معنايي اين دسته از آيات نيست. کاربرد حالت‌هاي گوناگون نفي در جمله‌هاي اسميه همراه با «ليس»، «حروف شبيه به ليس» و «لا نفي جنس» از جمله اين ساختارها و تعبيرات است که با وجود شباهت ظاهري دلالت‌هاي معنايي متفاوتي دارند. پژوهش حاضر با رويکردي تحليلي و تطبيقي در بافت و سياق آياتي که اين ادات در آن‌ها به کار رفته است، نشان مي‌دهد که اختلاف اين ساختارهاي نحوي، صِرفِ تغيير و تفنن در تعبير نبوده؛ بلکه هر يک از آن‌ها براي بيان معناي هدفمندي هستند.
Views: 37
اقتصاد زباني گفتاري است که در همه زبان‌هاي دنيا وجود دارد و به اين معناست که کمترين فعاليت عضلاني و ذهني براي ارائه معاني و مفاهيم مدّ نظر ارائه گردد و به ديگر بيان همان اصلي است که از آن به نام «اصل کم‌کوشي» ياد مي‌شود. زبان عربي نيز يکي از زبان‌هايي است که اقتصاد، ويژگي بارز آن است. قرآن کريم نمونه والاي گزيده‌گويي و ايجاز است و اصل کم‌کوشي در آن موج مي‌زند. اين پژوهش برآن است تا با روش توصيفي- تحليلي جلوه‌هاي اقتصاد زباني در پنج جزء آخر قرآن را بررسي کند. دستاورد پژوهش بيان‍گر آن است که قرآن براي حفظ و جايگيري سريع در اذهان و براي ارتباط برقرار کردن و انتقال رسالت، به اصل کم‌کوشي در تمامي سطوح و لايه‌هاي زباني توجه ويژه کرده است. در قرآن حتي در به کارگيري آواها، اصل استفاده بهينه فروگذاري نشده و از قدرت فاکتورگيري واژگان نهايت بهره‌برداري شده است تا برون‌دهانرژي، چه ذهني و چه فيزيکي به حداقل رسانده شود.
Views: 35
بحث اعجاز قرآن و به طور کلي معجزه، يکي از مباحث مهم علوم قرآني و همچنين علم کلام است. واژه­ اعجاز براي اولين بار در اواخر قرن سوم به مفهوم مصطلح آن استعمال گرديد و پس از آن کاربرد آن رواج يافت. اين واژه به مفهوم اصطلاحي در قرآن نيامده، اما معناي کانوني معجزه که همان ارائه نشانه و دليل روشن بر صدق ادعاي رسالت است، با واژه­‌هايي مانند: «آيه»، «بيّنه»، «بصائر»، «برهان»، «سلطان» و «شيء مبين» که بر همين مفهوم دلالت دارند، به کار رفته است. اين واژه­‌هاي هم­‌حوزه با کاربرد يکساني در آيات قرآن توزيع نشده­‌اند و داراي ارزشهاي معنايي متمايزي مي­‌باشند. در اين مقاله در حد توان، کاربردها و ارزش معنايي هريک از اين واژه­‌ها در حوزه معنايي اعجاز بررسي گرديده است که طبق پژوهشهايي که انجام گرفته است، واژه «آيه» در حوزه معنايي معجزه، به معناي دليل و نشانه بر خصوصيت نشانه و دليل بودن معجزه بر صدق ادعاي رسالت دلالت دارد. واژه­‌هاي «بيّنه»، «برهان» و «شيء مبين» که افزون بر معناي دليل و نشانه، داراي مفهوم روشنگري نيز هستند، بر ويژگي روشن بودن معجزه بر صدق دعوي نبوت دلالت دارند. واژه «بصائر» به مفهوم حجت و دليل روشن قلبي بر خصوصيت ادراک قلبي معجزه و واژه «سلطان» به مفهوم حجت و دليل غالب، بر ويژگي غالب بودن معجزه در مقابل منکران بر رسالت نبي دلالت مي­‌کنن
Views: 47
يکي از علوم قرآن کريم که در فهم، ترجمه و تفسير کلام الهي تأثير مستقيم دارد، «علم قرائات قرآن» است. به همين سبب، اين علم از ديرباز، مورد توجه مفسران قرآن بوده و تلاش جمعيِ ايشان بر اين بوده که با توجه به قرائتهاي مختلف و تأثير دادن آنها در فهم قرآن، بتوان بهترين برداشت را مطابق قرائت مقبول عرضه نمود. همين اثرگذاري، در ترجمه نيز خود را مي‌نماياند. در اين مقاله، پس از مرور بر تعاريف و عناوين پايه‌اي، موارد اختلاف قرائات از ميان هفت قرائت مشهور (قرائات سبع) که بر تفسير قرآن تأثير دارند، در سوره مبارکه بقره شمارش شده است. در پي آن، اختلاف تفسيري در اين موارد، بررسي گرديده و ترجمه فارسي آيات مورد نظر در آن سوره، در ترجمه‌هاي رشيدالدين ميبدي (ترجمه کهن از اهل­‌سنت) و ابوالفتوح رازي (ترجمه کهن از شيعيان)، مهدي الهي قمشه‌اي (نخستين ترجمه فارسي معاصر)، ناصر مکارم شيرازي و محمدمهدي فولادوند (دو ترجمه متداول معاصر) مقايسه مي‌شود. از رهگذر اين بررسي، ميزان تطابق ترجمه‌هاي ياد شده با روايت حفص از عاصم به عنوان مشهورترين قرائت در سده‌هاي اخير مشخص مي‌شود.
Back   1  -  2  -  3  -  4  -  5  -  6  -  7  -  8  -  9  -  10   Next