اهل سنت

پايگاه اطلاع رساني دبيرخانه شوراي برنامه ريزي مدارس علوم ديني اهل سنت

امروز چهارشنبه، 25 مهر 1397| 7 صفر 1440

 


Lasted Artilce

Views: 219
زيديه يکي از فرق شيعه است که با اعتقاد به امامت زيد بن علي بن حسين(ع) و قرار دادن ويژگيهايي خاص براي امامت، از شيعه اماميه جدا شدند. از قرن دوم تا دهم قمري شاهد حضور زيديه در ايران و به خصوص مناطق شمال ايران ـ طبرستان و ديلمان ـ هستيم. ميراث علمي و فرهنگي متعددي از زيديه شمال ايران باقي مانده که «تفسير کتاب الله» متعلق به «ابوالفضل عباس بن شهردوير ديلمي»، يکي از اين آثار است. اين تفسير هنوز به صورت نسخه خطي بوده و نسخه‌هاي متعددي از آن گزارش شده است. در اين تفسير در مواردي گرايش ولايي مفسر و ارادت به امامان شيعه تا امام سجاد(ع) به چشم مي‌خورد و در مواردي ديگر گرايش زيدي مفسر نيز در تفسير آيات مشهود است. در اين نوشتار به معرفي اين تفسير و تبيين گرايشات زيدي و ولايي مفسر پرداخته مي‌شود.
Views: 261
بوت يکي از مباحث مهم کلامي است که مباحث و فروع آن همواره دغدغ? متکلمان بوده و هست. در اين نوشتار ديدگاههاي دوتن از صاحب نظران معاصر، علامه طباطبايي و حسن حنفي را دربار? وحي به‌شيو? تطبيقي بررسي کرده‌ايم. حنفي نبوت را شعور انسان عادي به وجود مشکل و تلاش براي حل آن دانسته و به‌تبع آن، وحي را وسيعتر از معناي مدنظر علامه مي‌داند؛ بااين‌حال حکايتگري وحي از واقع مستلزم بازخواني و تأويل متون است تا معناي مدنظر متن به‌طور سيال و هرمنوتيکي و براساس تجرب? شخصي در متن جامعه برداشت شود. اين هندس? معرفتي از نظر علامه تفسير به رأي بوده و ايشان تأويل را حوز? متفاوتي از تفسير معرفي ميکند. علامه وحي را شعوري خاص و متفاوت ميداند که درک آن در توان انسان عادي نميگنجد. وي تفسير را مرتبط با حوز? الفاظ و مفاهيم دانسته و راه آن را جست‌وجو‌ در متن قرآن ميداند. علامه تأويل را ‌منحصر به افرادي خاص و به نزل? روحي دانسته است که در کالبد آيات دميده شده است.
Views: 255
بحث از عوامل تربيت، يکي از مباحث مهم علوم تربيتي است. از ميان عوامل، عامل«محيطي» جايگاه ويژه‌اي دارد که در روان‌شناسي و علوم تربيتي، به طور مفصل به آن پرداخته شده است. از آنجا که قرآن کريم، مهم‏ترين منبع و ابزار تربيت اسلامي است و پيوند ژرفي با تعليم و تربيت دارد، مقالة حاضر مي کوشد يافته‌هاي جديد روان‌شناسي و علوم تربيتي را از نگاه اين کتاب مقدس بررسي کند. پس از تعريف محيط و تربيت، به بررسي انواع محيط و ميزان تأثير آن بر متربّي و شيوه‌هاي سالم‌سازي محيط از منظر قرآن پرداخته است.
Views: 221
بصيرت- که به معناي هوشياري و از اسماي ذات الهي است- در قرآن کريم، بسيار به کار رفته است. بصيرت از نظر فقيهان، همان قواي مميّزة مصلحت و مفسده يا نيروي قلبي متأثر از نور خدا است، که ابزار تشخيص حقايق اشيا مي باشد. در بيان بعضي از بزرگان ، بصيرت، اساس انسانيت انسان يا راه نجات کشورهاي اسلامي مي‌باشد. قرآن کريم، تدبّر در آسمان و زمين، پاکي از گناهان و آلودگي هاي ظاهري و باطني، ايمان، داشتن چشم و گوش بينا و شنوا و آمادگي براي پذيرش حقيقت را موجب بصيرت مي داند. دقّت در قرآن، به عنوان ابزار تشريعي خداوند و تفکر در آيات تکويني و... نيز ابزار بصيرت اند. فروتني، تواضع، يقين، هوشياري، تيزبيني، دوستي خداوند و پذيرش هشدارهاي الهي، از نشانه هاي بصيرت تلقي شده اند. چنانکه بي خبري، روحية نفاق، سخت گيري هاي بي مورد، تکبّر و پذيرش رهبري رهبران شيطاني، از موانع بصيرت مي‌باشند. اهميّت بصيرت، انکارناپذيراست. بصيرت مساوي با سواد نيست. شناخت اختلافات، از نشانه هاي بصيرت اجتماعي و بي بصيرتي، عامل بحران در طول تاريخ اسلام بوده است. اختلاف شناسي فکري و سياسي، عصري و تاريخي از کارهاي سخت؛ اما بايستني است..
Views: 296
شکل‌گيري جامعه مطلوب قرآني يا به تعبيري ديگر طراحي نظام اسلامي، به شکل‌گيري نظام فرهنگي مطلوب منوط است تا بتوان از طريق اعمال کارکردهاي آن، نحوه تعامل و رفتار را در نظامهاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي مشخص و نظارت نمود. بر اين اساس در نوشتار حاضر کوشش‌شده با استخراج مباني هستي‌شناختي، معرفت‌شناختي و انسان‌شناختي اسلام، ساختار نظام فرهنگي مطلوب طراحي گردد. براي استخراج مباني هستي‌شناختي مقولههاي «خداگرايي»، «اصل قاعده‌مندي عالم» و «چند علّتي دانستن پديدههاي طبيعي» اشاره ميشود و براي معرفت‌شناسي منابع (عقل، وحي، شهود و طبيعت) و ابزارهاي شناخت (حس، عقل گروي ترکيبي) مد نظر قرآن توضيح داده شده و در نهايت انسان‌شناسي اسلام با «مختار و آزاد بودن انسان»، «متأله بودن انسان»، «عقلاني بودن انسان» و «اصالت دار بودن فرد و جامعه» تبيين گرديده است. همچنين در اين نوشتار، براي طراحي ساختار نظام فرهنگي، نظام باورها و اهداف مشترک انساني، نظام ارزشي مشترک و نظام هنجاري مشترک مد نظر اسلام بر اساس روش تحليل محتواي متون، ذيل مبحث عناصر نظام فرهنگي بررسي شده و با تکيه بر نتيجه آن، ديدگاه قرآن کريم ارائه گرديده است.
Views: 346
اصله، پديده‌اي قرآني در پايان آيات است. سخن درباره آن از دوران سيبويه (د 180ق) آغاز گرديد، اما رمّاني (د 384ق) اولين کسي بود که به تعريف و بررسي آن پرداخت. از آن زمان تا کنون تعاريف زيادي از علماي فريقين درباره فاصله ارائه گرديده است، اما تعريف جامع و مانعي که به همه ابعاد فاصله پرداخته باشد، يافت نمي‌شود. به دليل اهميّت و ضرورت وجود تعريف دقيق، لازم است ضمن بازخواني و بررسي تطبيقي تعاريف «فاصله قرآني» آنها را در محک ارزيابي قرار داد، تا شرايط براي ارائه تعريفي صحيح‌تر فراهم گردد. در اين راستا پرسشهايي مطرح است که عبارتند از: فاصله قرآني چيست؟ چرا به اين نام خوانده شده است؟ چرا محققان در تعريف فاصله هم‌داستان نيستند؟ چه نقدهايي بر تعاريف آنان وارد است؟ سهم عالمان دو مذهب بزرگ اسلامي در تعريف فاصله چقدر است؟ در اين مقاله به بازخواني، بررسي، تحليل و نقد تعاريف فاصله پرداخته شده و دلايل تنوع و گوناگوني آنها نيز روشن گرديده است. در نهايت سعي شده است تعريفي دقيق‌تر و جامع‌تر که کاستيها و نقايص تعاريف گذشته را ندارد، ارائه گردد.
Views: 275
هرچند در متون عرفاني عموماً از اختلافات مذهبي خبري نيست، با اين حال نمي‌توان وجود آنها را در کتب عرفاني ناديده گرفت. مقاله حاضر که به روش توصيفي ـ تحليلي تأليف شده است، نقاط اشتراک و اختلاف تفاسير عرفاني فريقين را به لحاظ متني و محتوايي، ذيل داستان حضرت موسي(ع) و خضر(ع) مورد بررسي قرار مي‌دهد. روشمندي در تدوين متن، تداعي مفهوم سلوک و پرورش زبان عرفاني، از جمله اشتراکات مهم تفاسير عرفاني است. دقت و تمرکز بر روي لغات، نگرشي خاص بر بعضي مفاهيم مانند ولايت و تلاش براي منسجم کردن اصطلاحات عرفاني نيز از موارد اختلاف اين دو دسته از تفاسير مي‌باشد.
Views: 277
مفسران قرآن کريم در طول تاريخ نسبت به جايگاه زنان در تفاسير ـ سنّتي، توجيهي، تبييني، نوگرايانه و جنسيتي ـ فهم خود را از آيات ارائه کرده‌اند که برخي از آنها منجر به برداشت اشتباه و تبعيض آميز ميان زن و مرد در خانواده و جامعه شده است، البته به تدريج ديدگاههاي آنها با روي کار آمدن روشهاي تفسيري ديگر اصلاح شدند، ولي با اين وجود هنوز برخي زنان ارزش وجودي خود را نمي‌دانند. کتابها بيشتر به فضايل اخلاقي مشترک ميان زنان و مردان و يا فقط به طرح آيات زنان بسنده کرده و از طرفي کتابهاي مربوط به اخلاقيات نيز آيات فضايل اخلاقي ويژه زنان را به صورت جامع بررسي نکرده‌اند، بنابراين اين تحقيق به بررسي اخلاقيات متمايز زنان با مردان در قرآن کريم مي‌پردازد، تا زنان را در فهم بهتر نسبت به جايگاهشان ياري رساند. از بررسي نظرات مفسران فريقين اين نتيجه حاصل مي‌شود که در بُعد خانوادگي، ايجاد آرامش براي همسر از فضايل اخلاقي ويژه زنان مي‌باشد که خداوند متعال براي الگوبرداري به نمونه‌هاي فضيلت‌مدار آن؛ حضرت زهرا(س)، همسر فرعون و خديجه همسر پيامبر(ص) اشاره کرده است. يکي ديگر از فضايل اخلاقي ويژه زنان در بُعد خانوادگي نقش مادري است که قرآن به اسوه‌هاي با فضيلت آن؛ مادر حضرت موسي(ع)، مادر حضرت عيسي(ع) و مادر حضرت مريم(س)، براي ارتقاي مادراني موفق اشاره مي‌کند. قرآن در بُعد اجتماعي رعايت حجاب را از عوامل مهم براي رشد فضايل اخلاقي مي‌داند و در اين زمينه، دختران شعيب(ع) را معرفي مي‌نمايد.
Views: 409
يکي از انواع علوم قرآني، تعيين مبهمات آن است. منظور از مبهمات قرآن‏، افراد، مکانها، زمانها، اقوام و اشيايي است که در آيات قرآن به شکل مبهم از آنها سخن به ميان آمده است و مصداق آنها به روشني معيّن نيست. همچنين برخي جزئيات قصص قرآن و امور غيبي مانند حقيقت فرشتگان، ابليس، جن و بهشت نيز از جمله مبهمات محسوب مي‌شود. برخي مفسران براي تبيين آنها، به آنچه از متن قرآن فهميده مي‌شود، اکتفا مي‌کنند، گروهي ديگر به روايات متوسل شده و تا جايي پيش مي‌روند که از هر روايت اسرائيلي نيز روي‌گردان نيستند و با اشتياق فراوان به نقل آنها مي‌‌پردازند، البته يکي از بسترهاي نقل روايات اسرائيلي نيز مبهمات است. اين تحقيق با روش توصيفي ـ تحليلي و با هدف بررسي تطبيقي دو تفسير المنار و الفرقان درباره جايگاه و نقش روايات در تبيين مبهمات قرآن سامان يافته است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد که اين تفاسير جزء گروه اول بوده و به شدت از روايات و به خصوص اسرائيليات در تبيين مبهمات پرهيز نموده‌، و به آنچه از قرآن فهميده مي‌شود، بسنده کرده‌اند. برخي از مهم‌ترين دلايل روي‌گرداني آنان از روايات در تبيين مبهمات، عبارتند از: سکوت خداوند در بيان جزئيات بيشتر در اين آيات، ضعف در روايات تفسيري، وجود اسرائيليات در روايات و مشکل نقل به معنا در روايات.
Views: 398
از نگاه محمد اقبال [?] تفکر يوناني باعث شکل‌گيري قدرت فرهنگي عظيمي در تاريخ اسلام شد و در گسترش خردگرايي در ميان مسلمانان سهم داشت. اما اگر در مفهوم قرآن از يک سو و مقالات متکلمان از سوي ديگر دقت کنيم با وجود اختلاف مدارسشان که با الهام از تفکر يونان ايجاد شد، با يک حقيقت آشکار روبرو مي‌شويم و آن اينکه فلسفه‌ي يوناني با وجود اينکه قلمرو خردگرايي را در نزد انديشمندان مسلمان گسترش داد، در موضوع فهم قرآن پرده‌اي در برابر چشمانشان کشيد [?]. محتواي فرهنگي تفکر يوناني که به غناي آن مشهور است در نگرش به هستي، زندگي و انسان با فلسفه‌ي قرآن متفاوت است و اين حقيقت در گذشته از نگاه علماي مسلماني که پس از خيره شدن به رويکرد فلسفي قديم، به خواندن قرآن روي آوردند پنهان مانده بود؛ بنابراين با ذهنيت تفکر يوناني به قرائت قرآن پرداختند [?]. اين بدان معناست که انديشه‌ي ديني در گذشته جدا از فلسفه‌ي قرآن و دانش‌هايي بود که نويسنده قصد دارد از راه تأمل و تعامل مستقيم با قرآن به آن نزديک شود و از ابزارهايي چون علوم قرآن و آراي مفسران و غيره فاصله بگيرد. او مي‌گويد: «چقدر عجيب است؛ قرآني که آمده است تا به بشر حيات ببخشد زمان وفات بر تو خوانده مي‌شود». هم‌چنين مي‌گويد: «از پدرم نصيحتي به خاطر دارم که به شدت در من تأثير گذاشت؛ به من گفت: پسرم قرآن را چنان بخوان که گويي بر تو نازل مي‌شود».
Views: 312
اين‌که مراد از عترت چيست،مورد توضيح و تبيين قرار گرفته است.عترت، همان اهل بيت عليهم السلام است که راويان فراواني بر آن انگشت نهاده‌اند و به آن‌ اعتقاد دارند.سپس به‌گونه‌هاي سخنان عترت اشاره شده که يا ناقل سخن‌ پيامبر صلي الله عليه و آله بوده‌اند و يا شارح آن. در اين بررسي،به نقش حديث ثقلين در تقريب مذاهب اسلامي پرداخته‌ شده است،زيرا از طرفي عقيده‌ي مشترک همه‌ي مسلمين است که اين‌ حديث از پيامبر صلي الله عليه و آله صادر شده و نيز روشن است که عترت،همان‌ اهل بيت عليهم السلام است،پس اعتقاد به اين حديث،نقشي روشن در تقريب‌ مذاهب اسلامي دارد. 3)در بخش سوم،به نقش امام علي عليه السلام در تقريب مذاهب اسلامي پرداخته‌ شده است؛نقشي که کاملا راه‌بردي و استراتژيک مي‌باشد.دفاع امام‌ علي عليه السلام از عثمان،تحذير از افتادن در دام فتنه‌ها و اقدامات عملي ايشان که‌ در نهايت دو محور را در اقدامات علي عليه السلام مورد بحث قرارداده است:محور نخست سخنان آن حضرت است که آکنده از دعوت به وحدت و پرهيز از تفرقه و اختلاف است،و محور دوم اقدامات عملي آن حضرت است که‌ پس از روي کار آمدن،کاملا وحدت را حفظ کرده،همچنين قبل از آن در زمان خلفا،تلاش داشته که پشتيبان خلق باشد و وحدت مسلمين حفظ گردد. به گفته‌ي شيخ عبدالمتعال الصعيدي،علي ابن ابي طالب عليه السلام،در تقريب بين‌ مذاهب اسلامي الگويي نمادين و مثلي ممتاز و نمونه است.علي عليه السلام،اساس‌ تقريب بين مذاهب اسلامي را پايه‌ريزي کرده است،که اختلاف و تفرقه از امت رخت بربندد و به تباهي منجر نگردد. در اين نوشتار به سه عامل بنيادين در تحقق تقريب مذاهب اسلامي پرداخته‌ شده است. 1)قرآن مجيد،در سوره‌ي آل عمران،پيروان خود را به وحدت فراخوانده‌ و آن را ضرورت استراتژيک امت اسلامي معرفي فرموده است که با واژه‌ي‌ اعتصام به حبل الهي آن را بيان فرموده و نتايج و برکات آن را برشمرده‌ است. 2)حديث ثقلين،که از طريق اهل سنت و شيعه،به عنوان عقيده‌اي واحد و مشترک نقل گرديده است
Views: 399
سيد قطب، نظريه ­پرداز بزرگ اخوان­ المسلمين، از جمله انديشمنداني است که نمي­ توان تأثيــر انديشه­ هاي او بر زمانه­ اش را ناديده انگاشت. سيد قطب را مي­ توان پيوند دهنده نسل اول و نسل­ هاي بعدي اخوان دانست. افکار و شيوه زندگي و مبارزات او براي نسل­ هاي بعدي الگوي ايستادگي و خستگي­ ناپذيري بوده است. از سوي ديگر، نيروهاي مبارز مذهبي در ايران نيز در تلاش براي رسيدن به اهداف اسلامي-انقلابي خود، مسير دشوار و پر فراز و نشيبي را پيمودند. تشابه برخي افکار و مشابهت مسير ميان سيد قطب و نيروهاي اسلام‌گراي انقلابي ايران، موضوعي قابل تأمل است. سؤال اصلي اين پژوهش آن است که انديشه­ هاي سيدقطب از چه جايگاهي در ميان نيروهاي مذهبي انقلابي در ايران در دوران پيش از انقلاب اسلامي برخوردار بوده است؟ ارتباط مستقيم يا غيرمستقيم شخصي و دسترسي به آثار سيد قطب و ترجمه آن­ در ايران راه را براي ورود انديشه­ هاي اين متفکر به ايران گشود و براي آن جايگاه ويژه­ اي در ادبيات نيروهاي مذهبي فراهم آورد که نمود آن را مي­ توان در مقدمه مترجمان آثار سيدقطب، نقد انديشه­ هاي او و بيان احساس نياز به انديشه­ هاي وي مشاهده نمود.
Views: 556
تمدن به معناي وابستگي به شهر است و خروج از مرحله باديه نشيني است و با فرهنگ تفاوت دارد . هر جامعه اي ممکن است تمدن نداشته باشد اما فرهنگ را همه دارند . تمدن سازي نوين اسلامي يعني در بخش ابزاري و سخت افزاري پيشرفت هاي مادي و معنوي داشت. آيت الله خامنه اي و امام خميني (ره) ديدگاه هاي زيبايي و نويني در اين زمينه بيان کرده اند که در اين مقاله گنجانده شده است . چند تعريف براي وحدت بين مسلمين بيان شده است و از نظر قرآن ، روايات ، اشخاص مختلف از جمله امام خميني (ره ) ، آيت الله خامنه اي ، دکتر شريعتي ، آيت الله بروجردي نيز بيان شده است . وحدت بين شيعه و سني در برابر دشمن از شخصيت هاي مختلف بررسي شده است . نقش نماز جمعه و آيات و روايات مربوط به اين امر مهم آورده شده است . نقش حج و آيات و روايات مربوط به اين مهم نيز مورد بررسي قرار داده شده است . منابع مورد استفاده از کتب ، نشريات و بيانات چندين و چند ساله انقلاب اسلامي و شخصيت هاي مختلف است . در بحث تفرقه نيز آيات قرآن ، روايات معصومين ، امام خميني و آيت الله خامنه اي مورد بررسي قرار داده شده است . شهيد مطهري عوامل آسيب پذيري مسلمين را بررسي کرده و بيان نموده است . همچنين نوشته اي کوتاه در مورد تمدن اسلامي و نقش آن در جهان را بيان کرده است
Views: 356
يکي از مهم‌ترين اختلاف‌هايي که ميان مسلمانان به‌وجود آمد و در پيکر جهان اسلام شکاف‌هايي عميق ايجاد کرد، موضع‌گيري مسلمانان درباره‌ي دو مسأله‌ي عقل و نقل بود. اين که حد و مرز عقل و نقل چيست؟ و تا چه اندازه براي اثبات و استخراج حکم مي‌توان از عقل و نقل کمک گرفت؟ پرسشي است که قرن‌هاي نخستين اسلام را به التهاب کشاند و مکتب‌ها و مدرسه‌هاي بسياري را به وجود آورد. در اين مقاله تقدم نقل بر عقل در انديشه سلفيه و وهابيت بررسي مي شود.
Views: 374
در قرآن و روايات، اله گاه به معني معبود و گاهي هم به معني الله و رب به کار رفته است. اما به ادعاي وهابيان، «اله » صرفاً به معني معبود است و در قرآن و روايات نيز به همين معنا به کار رفته است. توحيد الوهي از نظر ابن تيميه يعني توحيدي که خداوند به آن دستور داده، توحيد در الوهيت است که خود متضمن توحيد در ربوبيت نيز مي باشد؛ بدين معني که تنها خداوند عبادت شود و به وي شرک ورزيده نشود که تمام دين از خداوند است. در اين مقاله انديشه و ديدگاه وهابيت در زمينه ي توحيد الوهي بررسي خواهد شد.
Views: 324
برخي معتقدند که حديث‌پژوهي ابن ابي‌جمهور احسايي در سد? نهم و نوع عملکرد علمي وي، زمينه‌ساز مکتب اخباريگري در سده‌هاي بعدي شد و با اين تحليل، احسايي را در جريان نص‌گرايان و عقل‌ستيزان جاي داده‌اند. اين مقاله سعي دارد با بازخواني نوع نگاه احسايي به عقل (به‌عنوان مهم ‏ترين شاخص جدايي نص‏گرايي و عقل‏گرايي) و با استناد به شواهدي از آثار کلامي، فقهي و حديثي احسايي، او را از جرگ? نص‏گرايان خارج و پيشتازي او براي اخباري گري را نقد کند. پس از شرح حال و آثار ابن ابي‌جمهور، تأثيرپذيري وي از مکتب کلامي ـ حديثي حله و آراي فلاسفه، اعتماد به عقل در عقايد و عقل عملي، توجه به رابط? عقل و شرع و توجه به دليل عقل به‌عنوان يکي از ادل? احکام، از شواهدي است که براي عقل‌گرايي ابن ابي‌جمهور و جدايي او از اخباريان طرح شده است. روش تحقيق در اين نوشتار اسنادي، توصيفي و تحليلي است که با استفاده از متون مختلف اسلامي انجام گرفته است.
Views: 324
سبک و نحوه سخن گفتن قرآن مجيد با انسان، همواره يکي از خدشه‌هاي ذهني انسان به‌خصوص دين‌پژوهان معاصر است که ذهن آن ها را مي‌گزد. به باور نويسنده قالب تجلي اين سبک را بايد در حقيقتي به نام «نطق قرآن» جست‌وجو کرد. بر اساس قراين لغوي و روايي، معناي «انتقال و ارائ? پيام و مراد» در واژ? «نطق» نهفته است و اين پيام و مراد شايد از طريق سازوکارهاي حسي مانند الفاظ و اصوات (نطق محسوس) يا سازوکارهاي عقلي (نطق معقول) محقق شود.فرضي? مقاله آن است که وحي بياني، يکي از اقسام نطق وحي قرآني به‌شمار مي‌آيد که در نهايت به اثبات مبناي ترجمان‌خواهي قرآن در وحي قرآني منجر مي‌شود.
Views: 296
خداوند در زبان ديني، وجود برتر است و نه تنها ذات مقدّس، بلکه صفات و کلام او را در قياس با ساير موجودات نمي‌توان شناخت. آيات وحياني هرچند کلام خدا، امّا خطاب به آدمي و براي رساندن او به کمال و سعادت حقيقي محسوب مي‌‌شوند و فقط با درک و فهمي داراي ضابطه‌ جذب فطرت الهي وي خواهند شد. لذا فهم متن وحياني و درک مراد جدّي خداوند، انسان را در مسير آگاهي صحيح و هدايت واقعي قرار مي‌دهد. از روشهاي رايج فهم در عصر حاضر، فهم هرمنوتيکي از متن است که برخلاف ادّعاي برخي مبني بر ابتکار آن از سوي غربيان، از ديرباز مباني و روشهايي از آن توسّط مفسّران و انديشمندان مسلمان به کار گرفته شده است. اين نوشتار به بررسي اجمالي فهم روش‌مندانه، و نه صرفاً و اصطلاحاً هرمنوتيکي، مفسّران از کلام الهي پرداخته، نتيجه مي‌گيرد که تفسير قرآن گاه به راستي امري سهل و ممتنع مي‌‌نمايد؛ زيرا عوامل گوناگوني در فهم مفسّر دخيل و مؤثّرند و دليل اختلاف نظر مفسّران در تفسير آيات و فهم معارف قرآن اغلب به حضور يا عدم حضور و شدّت و ضعف اين عوامل در مقدّمات تفسير هر يک ارتباط دارد، عواملي مانند ادبيّات آيات و بلاغت آن، جغرافياي متن (فضا و اسباب نزول آيات)، شخصيّت مفسّر، ديدگاه‌ها و زمانه او.
Views: 327
از جمله اتهاماتي که مشرکان با طرح آن به دنبال انکار الهي بودن قرآن و رسالت پيامبر (ص) بودند سحر ناميدن قرآن کريم و ساير معجزات پيامبر اکرم (ص) بود. بررسي مقصود مشرکان از اتهام سحر و منشأ و دستاويز آنان در طرح اين اتهام مي‌تواند تصوير بهتري از آيات ترسيم کند. اين پژوهش با بررسي واژ? سحر در فرهنگ عرب و با ارزيابي ديدگاه مفسران در اين زمينه به اين نتيجه مي‌رسد که مقصود مشرکان از اتهام سحر، ناشناخته و مرموز عنوان کردن منشأ و اسباب قرآن کريم و معجزات پيامبر (ص) بوده است، زيرا هنگامي که مشرکان، قرآن را همچون ساير معجزات فراتر از اسباب و علل عادي يافتند با انتساب آن به امور مرموز و ناشناخته، الهي بودن آن را انکار کردند. همچنين در اين مقاله ديدگاه اکثر مفسران که بر پاي? روايتي غير مستند، جدايي افتادن بين افراد قبائل و خانواده‌ها را منشأ و دستاويز صدور اتهام سحر به قرآن دانسته‌اند، نقد شده و اين ديدگاه که منشأ اصلي صدور اين اتهام را نفوذ غير عادي قرآن در قلب‌ها دانسته، تاييد شده است.
Views: 433
مطالع? حاضر با هدف بررسي نظريه زباني کارگفت در نهج البلاغه صورت گرفته است. مي‌خواهيم بدانيم آيا مي‌توان از نظري? کارگفت براي فهم بهتر عبارات يک متن ديني کهن مثل نهج البلاغه بهره جست، يا نه. کوشش خواهيم کرد نشان دهيم که در نهج البلاغه چگونه از کارگفتها استفاده شده است. چنان که خواهيم ديد، در برخي از خطبه‌ها ارتباط دلالتي کنش بياني و غيربياني همواره قابل انتظار نيست و تنها با استناد به بافت موقعيتي ايراد خطبه مي‌توان به فهم سطح غير بياني که دربردارند? دلالت واقعي کلام است، نزديک شد. از اين رو، بايد گفت که تحليلهاي کارگفتي مي‌توانند در بيان گونه‌هاي خوانش متن در خطبه‌ها راه‌گشا باشند و افقهاي تازه‌اي در تفسير متن بگشايند. يافته‌ها همچنين حاکي از آن است که در نهج البلاغه از طريق کاربرد کارگفتهاي اظهاري، ترغيبي و عاطفي سعي در بيان آموزه‌هاي ديني به مخاطب شده است. آن گاه که لازم بوده است باورهاي ديني بيشتر به مخاطبان معرفي شود، کارگفتهاي اظهاري تجلي و عينيت بيشتري يافته، و آنجا که نياز به دعوت مؤمنان به انجام امور ديني حس شده، از کارگفتهاي ترغيبي، و در شرايط عرفاني و معنوي نيز، از کارگفتهاي عاطفي بهره جسته شده است.
Views: 310
در دهه‌هاي اخير معني‌شناسان شناختي استعاره را بررسي کرده‌اند، و اين يکي از دقيق‌ترين مطالعات استعاره است، و پژوهش‌هاي جورج ليکاف و مارک جانسون در اين زمينه بسيار اهميت دارد. از اين مطالعات در جهت فهم بهتر قرآن کريم، مي‌توان بهره برد. هدف از نگارش اين مقاله، بررسي زبان‌شناختي استعاره عام «مقصود مقصد است»، در زمين? زندگي دنيوي و اخروي در زبان قرآن است. علت اصلي شکل‌گيري اين استعاره مفهومي عام، همبستگي تجربي ميان به دست آوردن چيزي و رفتن به جايي در تجربه بشري است. زندگي هدفمند دنيوي و اخروي، مصداق خاصي از هدفمندي، به‌طور کلي است. از اين‌رو سفرکه تلاشي است براي رسيدن به يک مقصد از پيش‌تعيين‌شده، نمونه خاصي از رسيدن به مقصد، به‌طور عام است. در نتيجه، هدفمند بودن ويژگي مشترک ميان زندگي و سفر است، که سبب انطباق اين دو مفهوم بر هم مي‌شود و استعاره خاص «زندگي سفر است» شکل مي‌گيرد. اين استعاره از نگاشت‌هاي اصلي عبارات قرآني دربار? دنيا و آخرت است و استعار? عام «مقصود مقصد است»، را برمي‌‌انگيزد.
Back   1  -  2  -  3  -  4  -  5  -  6  -  7  -  8  -  9  -  10   Next

آدرس:تهران خيابان جمهوري اسلامي خيابان رازي نرسيده به خيابان نوفل لوشاتو نبش کوچه ياسمن---تلفن:63497112---فکس:63497498 ---سامانه پيامک:30005209

© Copyright dmsonnat.ir. All Rights Reserved.