اهل سنت

Picture Gallery

مساجد اهل سنت بوشهر مساجد اهل سنت کردستان اردوي راهيان نور / اسفند 90 / طلاب اهل سنت کرمانشاه

آخرين شماره نشريات


داعش؛ پیشینه، افکار و راهکارهای مقابله با آن

Date:1395/10/22 - 10:07:43 AM


داعش؛ پیشینه، افکار و راهکارهای مقابله با آن

دومین نشست از سلسله نشست‌هاي ميز انديشه در 1393با موضوع «داعش؛ پیشینه، افکار و راهکارهای مقابله با آن» به اهتمام دفتر پژوهش‌هاي كاربردي، راس ساعت 8:30 مورخه 10/8/1393 و با سخنراني حجت الاسلام والمسلمین دکتر مهدی فرمانیان، با حضور مديران، كارشناسان و كارمندان سازمان تبليغات اسلامي در سالن همايش‌هاي معاونت پژوهشي سازمان تبليغات اسلامي برگزار شد. ابتدا آياتي از كلام‌الله مجيد قرائت شد و سپس سخنران در جايگاه مخصوص قرار گرفت و به ايراد سخن پرداخت.



حجت الاسلام والمسلمین دکتر مهدی فرمانیان ابتدا با تاکید به لزوم شناخت دقیق جریان داعش، به پیشینه‌ و بسترهای تاریخی شکل‌گیری این جریان پرداخت. وی با اشاره به جریان‌های سه‌گانه کلامی در حوزه‌ی اعتقادات اهل سنت (اشاعره، ماتردیه و اهل حدیث) و نیز مذاهب چهارگانه اهل سنت در حوزه احکام (حنفی، شافعی، حنبلی و مالکی)، داعش را جریانی برخاسته از مکتب کلامی اهل حدیث و نیز مکتب فقهی حنبلی دانست و با اشاره به آمار جمعیتی آن دو جریان کلامی و فقهی، بر اقلّی بودن آنان در جهان اسلام تاکید کرد. سپس با اشاره به افکار و اندیشه‌های ابن‌ تیمیه، تفاسیر او از اعتقادات را یکی از منابع اصلی شکل‌گیری جریان‌های سلفی در جهان اهل سنت – وهابيت در عربستان، ديوبنديه در شبه‌قاره‌ي هند و تفكر سلفيه در شمال آفريقا - دانست. وی در ادامه به بیان اجمالی تاریخچه و اعتقادات جریان‌های فوق پرداخت و به‌خصوص با اشاره به شکل‌گیری و توان تبلیغی جريان سلفي در شبه‌قاره‌ي هند، بر تأسيس مدارس ديني ديوبنديه و نيز جماعه‌التبليغ تأكيد كرد و شكل‌گيري طالبان در افغانستان امروزي را متأثر از آموزه‌هاي اين فرقه‌ي سلفي ارزيابي كرد. آن‌گاه به تشريح سير تاريخي جريان سلفي در شمال آفريقا پرداخت و تفكر سلفي جهادي را به عنوان مطرح‌ترين تفكر سلفي دانست كه در نهايت منجر به تأسيس اخوان‌المسلمين و ديگر گروه‌هاي سلفي گردید؛ جریانی که به باور سخنران، با توجه به نبود بدیلی برای آن در جهان اسلام، در آینده‌ای نزدیک به عرصه‌ی قدرت بازخواهند گشت و در آینده به رقیبی عمده برای گفتمان جمهوری اسلامی تبدیل خواهد شد.

دکتر فرمانیان در ادامه به تشریح دیدگا‌ه‌های سید قطب پرداخت. سید قطب از پیروان رشید رضا بنیانگذار جریان سلفی در شمال آفریقا و از پرنفوذترین نظریه‌پردازان جریان سلفی است. او در کتاب «معالم فی الطریق»، که به مانیفیست سلفی‌گری جهادی تبدیل شد، تعبیر «جاهلیت قرن بیستم»‌ را به کار برد و مقابله با آن «جاهلیت» را وظیفه هر مسلمانی دانست. این تفکر که بی‌شباهت به جریان خوارج در صدر اسلام نبود، بر این اعتقاد پای می‌فشرد که مسلمانان به خاطر پذیرش یا سکوت در برابر جاهلیت (فرهنگ غربی)، کافرند. راهکاری که او جهت مقابله با این جاهلیت ارائه داد، هجرت و جهاد بود. متأثر از اندیشه‌های او، گروه‌های چون جماعه‌المسلمين يا حزب‌التکفير و الهجره و گروه الجهاد تاسیس شدند که بر وجوب جهاد عینی بر هر مسلمان تأکید می‌کردند.

سخنران در ادامه با اشاره به حمله شوروی به افغانستان، حمایت مصلحت‌جویانه آمریکا از جریان جهادی در افغانستان تحت اشغال شوروی را در تسلیح گروه‌های جهادی در افغانستان موثر دانست؛  به باور او، بعد از پیروزی مجاهدین افغانستان و خروج شوروی از آن کشور، مجاهدینی که به افغان‌العرب موسوم بودند، پشتیبانی مالی و تسلیحاتی آمریکا را از دست دادند و حتی رهبر آنان عبدالله بن عزّام ترور شد. متاثر از این حوادث و نیز ناکامی برخی اسلام‌گرایان سلفی در کسب قدرت به‌خصوص در الجزایر که علی‌رغم پیروزی در انتخابات، از کسب قدرت منع شدند، این جریان تقویت شد و در 1994 به تاسیس القاعده توسط محمد بن لادن انجامید. وی در ادامه به بن لادن و تغییری که او در نگرش این جریان ایجاد کرد پرداخت به این صورت که دشمنی اصلی مسلمانان را متوجه ایالات متحده‌ی آمریکا کرد. انجام برخی عملیات‌های نظامی چون حمله به سفارتخانه‌های آمریکا در برخی کشورها و نیز حادثه یازده سپتامبر از جمله اقدامات آنان بود. متعاقب آن آمریکا به افغانستان و سپس عراق حمله کرد و این حملات باعث تقویت بیشتر جریان‌های سلفی در عراق گردید.

دکتر فرمانیان سپس به تشریح حضور جریان‌های سلفی در عراق پرداخت. سلفیون عراقی که ابتدا تحت عنوان انصارالاسلام به رهبری ملا کریکار فعالیت می‌کردند، با حمله آمریکا در 2003 زرقاوی وارد عراق شد و با ملا کریکار بیعت کرد. پس از کنار زدن ملا کریکار در 2004 با بن‌ لادن بیعت کرد و شاخه‌ی القاعده در عراق با عنوان «القاعده فی بلاد الرافدین» را تأسیس کرد. الزرقاوی، با شبیه‌سازی حمله‌ی آمریکا به عراق با حمله‌ی مغولان به بغداد مرکز خلافت عباسی وقت، جهاد علیه شیعه کافر (یاران ابن ‌علقمی جدید) و آمریکای کافر (هلاکوخان جدید) برای نهادینه نشدن جاهلیت در عراق را به عنوان راهبرد خود اعلام کرد و حتی مخالفت رهبران القاعده نیز در تصمیم او تاثیری نداشت. هم‌زمان، با اتحاد چند گروه جهادی دیگر در عراق، شورای مجاهدین در عراق به رهبری عبدالله رشید البغدادی تاسیس شد. با کشته شدن الزرقاوی در 2006، ابوعمر الهاشمی الحسینی البغدادی به رهبری جریان القاعده و نیز شورای مجاهدین در عراق برگزیده شد و هدف سلف خود را پی‌گرفت. او در 2006 تاسیس دولت اسلامی عراق را اعلام کرد و یک سال بعد، جواز قتل شیعیان را صادر کرد. در 2010، ابوعمر البغدادی کشته شد و ابوبکر الهاشمی الحسینی البغدادی به رهبری دولت اسلامی در عراق انتخاب شد. او متولد 1971 در سامرا و دارای دکترای حقوق از دانشگاه بغداد بود، مدت‌ها به عنوان مبلغ دینی در مسجد امام احمدبن حنبل سامرا می‌پرداخت هم‌چنین در سال‌های 2005-2009 نیز در اسارت نیروهای آمریکایی در عراق بود.

دکتر فرمانیان آن‌گاه به تحولات سوریه پرداخت که با شورش اخوان‌المسلین سوریه علیه حاکمیت سیاسی آن کشور آغاز شد و زمینه را برای حضور القاعده در آن کشور فراهم کرد. با گسیل شدن نیروهای القاعده به سوریه، آنان نه‌تنها توسط قدرت‌های فرامنطقه‌ای بلکه توسط قدرت‌های منطقه‌ای چون عربستان سعودی و قطر نیز تقویت شدند. یکی از گروه‌هایی که از دل دولت اسلامی عراق و متأثر از فضای سوریه سربرآورد، جبهه النصره بود که به زودی به عنوان شاخه القاعده در سوریه شناخته شد. هم‌زمان، رهبری القاعده، محمد الجولانی را به عنوان رهبر القاعده در عراق منصوب کرد و متعاقب آن ابوبکر البغدادی از فرمان رهبری القاعده سرپیچی و با اشاره به استعماری بودن قرارداد سایکس- پیکو (تقسیم سرزمین‌های عربی امپراطوری عثمانی در 1916 که منجر به تشکیل دولت عراق و سوریه گردید)، عنوان خود را به دولت اسلامی عراق و شام- داعش- تغییر داد و قلمرو ادعایی خود را نه تنها عراق که عراق و سوریه اعلام کرد.

حجت الاسلام والمسلمین فرمانیان در ادامه به تحولات سیاسی در عراق در دوره نخست وزیری نوری المالکی پرداخت. بروز اختلافات رهبران سیاسی عراق در این دوره موجب تقویت داعش شد. متأثر از این اختلاف و با توجه به سکوت کردها و زمینه‌های موجود در بین اهل سنت عراق  داعش با خیانت استاندار موصل و رئیس مجلس عراق موفق به تسخیر موصل و نیز تصرف بخشی از مناطق دیگر شد و ابوبکر البغدادی نیز در ماه رمضان 1393ش در موصل اعلام خلافت کرد. تحرکات سیاسی- نظامی داعش دیگر فراز این سخنرانی بود به این صورت که وقتی داعش در تسخیر بغداد ناکام ماند حملات خود را متوجه ایزدی‌ها کرد و سنجار مرکز ایزدی‌‌ها را تصرف و جمع کثیری از ایزدی‌ها را قتل عام نمود و زنان ایشان را به اسیری گرفت. اما حملات آنان به کردستان عراق با واکنش آمریکا مواجه شد و در حالی که آنان تا نزدیکی اربیل رسیده بودند، با کمک آمریکا عقب رانده شدند. زمینه‌های سیاسی و فرهنگی و نیز مبانی فکری داعش و همچنین نگرش داعش به شیعیان و مسیحیان دیگر بحث سخنران بود.

دکتر فرمانیان آن‌گاه به راهکارهای مقابله با داعش پرداخت و با اشاره به بیانات مقام عظمای ولایت در سالروز ارتحال امام خمینی در 1393، بر این باور تاکید کرد که راهبرد شیعه در برابر داعش و القاعده و دیگر سلفیان جهادی باید همان راهبرد امام علی(ع) در برابر خوارج باشد به این صورت که 1- اگر کاری به ما نداشته باشید، کاری به شما نداریم 2- اگر با ما بجنگید از خود دفاع می‌کنیم 3- اگر با دشمن ما بجنگید، مانع شما نخواهیم شد. وی مهم‌ترین وظیفه سازمان تبلیغات اسلامی را تبیین درست این راهبرد از طریق برگزاری جلسات و نشست‌های توجیهی برای گروه‌های تأثیرگذار چون مداحان، هیئات مذهبی، طلاب علوم دینی و ... برشمرد.

پس از آن جلسه‌ي پرسش و پاسخ ادامه يافت و در ساعت 10:30 جلسه به پايان رسيد.


Rss Services Print  -(0 Body) 
Add Comments
Name:
Email:  
User Comments:
SecurityCode: Captcha ImageChange Image